Motuna: Nini nde elingi koloba Nzembo 102:6 tango mokomi ya nzembo alobi:
Nzembo 102:6 (Mokanda na Bomoi)“Nazali lokola mpuku ya esobe, lokola mpuku oyo efandaka na bisika ebukani.”
Mokomi ya nzembo asaleli bililingi ya makasi oyo ewuti na bomoi ya biloko ya bomoi mpo na kolakisa boboto te ya motema, pasi makasi, mpe kotyela Nzambe motema mobimba. “Mpuku ya esobe” oyo alobeli awa ezali ndeke oyo efandaka ye moko kaka, na bisika ekawuka mpe epanzani bato te. Mbala mingi emonanaka te na bituluku, mpe ezalaka se ye moko. Yango elakisi ndenge mokomi azalaki komona bomoi na ye: ye moko, atungisami, mpe azali komona lokola banguna bazingi ye na bangambo nyonso.
Lisusu, amekisi ye na mpuku oyo ekotaka na mabele, oyo elingaka bisika ya bato te lokola bisika ebukani, bandako basundoli, to bisika ya bakufi. Mpuku wana esalaka mosala na butu mpe ebimisaka mongongo ya kobangisa na molili. Yango ezali elilingi ya malamu ya kolela ya mokomi epai ya Nzambe na kati ya pasi mpe mpasi na ye.
Ndakisa ya bomoi ya moto moko:Mokolo moko, ntango nazalaki kosambela na likoló ya ngomba moko mosika na bisika ya bato, namonaki mpuku moko kaka ye moko azalaki kobenga na butu. Mongongo na ye ya bobele ezalaki kokokana mpenza na ndenge mokomi ya nzembo azalaki komona lokola asundolami mpe azali ye moko. Yango emonisaki ngai ete Nzambe amonaka biso ata tango tomonaka lokola moto moko te azali pene na biso.
Mokomi akobi lisusu na koloba ete azali lokola ndeke moke moko kaka ye moko na likoló ya ndako.
Nzembo 102:7 (Mokanda na Bomoi)“Natikelaka pongi te; nazali lokola ndeke moke oyo afandi ye moko na likoló ya ndako.”
Na momesano, bandeke ya mike etambolaka na bituluku. Tango omoni moko kaka ye moko, mbala mingi elakisi bolembu, bobangi, to kozanga makasi. Na nzela ya elilingi wana, mokomi azali kolakisa ndenge boboto te mpe kozanga lisungi ekoti mpenza na bomoi na ye.
Nzembo 102 ezali nzembo ya kobongola motema mpe ya kolela, oyo elakisaka bolembu ya moto, pasi, mpe ndenge bomoi ya moto elekangaka noki. Mokomi azali kokundola biso ete kozala ye moko mpe kozala na pasi elingi koloba te ete Nzambe azali mosika; kasi emonisi nde ete moto azali na posa makasi ya Nzambe.
Bililingi oyo azali kosalela—bandeke oyo bazali kaka bango moko—elakisaka bolembu. Kasi lisusu, elakisaka motema ya polele liboso ya Nzambe. Na Biblia, kolela liboso ya Nzambe ezali mbala mingi nzela ya kokutana na Ye pene.
Nzembo 34:18 (Mokanda na Bomoi)“Yawe azali pene ya bato oyo bazali na motema ebukani; abikisaka bato oyo balembi mpenza na motema.”
Nzembo 102:16-21 (Mokanda na Bomoi)16 Tango Yawe akotonga lisusu Siona, akomonana na nkembo na Ye.17 Akoyoka libondeli ya babola, mpe akobwaka te libondeli na bango.18 Tiká ete bakoma makambo oyo mpo na bokola oyo ekoya, mpo ete bato oyo bakobotama sima básanzola Yawe.19 Yawe atalaka wuta na esika na Ye ya bule na likoló; wuta na likoló atalaka mabele,20 mpo na koyoka kolela ya bakangami mpe kobikisa bato oyo basengeli kokufa,21 mpo ete bakumisa kombo ya Yawe na Siona mpe masanzoli na Ye na Yerusaleme.
Eyano ya Nzambe epai ya mokomi emonisi ete Nzambe azali Nkolo ya pasi nyonso ya moto. Ata tango ozali yo moko, ozali na mawa, to ozali kolongolama na bato, Nzambe ayokaka libondeli nyonso mpe amonaka pasi nyonso.
Nzembo 34:17 (Mokanda na Bomoi)“Tango bato ya sembo babengi, Yawe ayokaka mpe abikisaka bango na bapasi na bango nyonso.”
Mokomi atikeli biso ndakisa: makambo na biso ya pasi koleka tokoki komema yango epai ya Nzambe, pamba te Ye azali na mawa mpe azali koyoka.
Soki ozali komona lokola osundolami, ozali yo moko, to bomoi ezali kolonga yo—lokola mpuku ya esobe to ndeke moke oyo afandi ye moko—yeba ete Nzambe amonaka yo mpe azali koyoka yo. Akobwaka te kolela na yo. Tyela Ye motema mpo na kobikisa, kobondisa, to kofungola nzela, ata soki emonani lokola likambo ekoki kosalema te.
Bileli 3:31-33 (Mokanda na Bomoi)31 Pamba te Nkolo akobwaka moto te mpo na libela.32 Ata soki apesi mawa, akomonisa mawa na kolanda bolingo monene na Ye.33 Pamba te apesaka pasi te na motema moko pamba, mpe asalelaka bato mabe te na posa.
Ata na kati ya komekama, etumbu ya Nzambe ezalaka te ya mabe to ya pamba, kasi esalemi na bolingo mpe mpo na bolamu na biso ya suka (talá Baroma 8:28).
Nzembo 102 eteyi biso ete kozala yo moko, pasi, mpe bolembu ya moto ekoki kozala libaku ya kopusana pene ya Nzambe na libondeli ya solo. Ye amonaka, Ye ayokaka, mpe Ye asalaki mpo na bato oyo babengaka Ye.
Tyela Yawe motema; azali ekimelo mpe makasi na biso, ata tango bomoi emonani lokola esobe.
Tika ete Nkolo apambola yo mingi mpe akopusana pene na yo na tango ya komekama na yo.
👉🏾 Kota na chaîne na ngai ya WhatsApp mpo na mateya mpe bolendisi mosusu:https://whatsapp.com/channel/0029Vb6labc8V0tfRqKKY11y
Print this post
“Tomipambolaki Nkolo Yesu!”
Oyaki kozongisa mpenza na makanisi na motuya ya likambo oyo Yesu azalaki na bomoi apesaki bayekoli na Ye na Nse ya Ebale ya Tiberiya? Na Yoane 21, tozali koya ete Yesu azalaki komonana na bayekoli na Ye na ndenge oyo bazalaki kaka te koyeba liboso (Yoane 21:4–7). Bazalaki komona mbisi na butu mobimba kasi bakoki te kozwa eloko moko. Yesu atindaki bango koyeba nkisi na loboko ya moke ya liboma, mpe bazwaki mbisi mingi. Mokonzi ya bayekoli oyo Yesu azalaki na bolingo na ye amonaki Ye mpe alobi epai ya Petelo: “Nkolo ye!” (Yoane 21:7).
Na komonana yango, eyano ya Petelo ezali ya kitoko mpenza: asukaki kobeta nguo ya likolo na ye noki, mpo azalaki nkombo te, mpe asombaki na ebale kozwa Yesu. Liloba oyo elakisaka masolo ya molimo mingi.
Makanisi ya Mosantu: Motuya ya Bokonzi mpe Bolingo ya Nzambe
Koyeba Petelo ete azali nkombo ezali kolakisa ete amonaka mpasi na masumu na ye liboso ya Nzambe ya nsuka. Na Biblia, nkombo ezali mingi kolakisa posa ya koboma mpe kozongisa (Genese 3:7–10). Lisala ya Petelo ya kobeta nguo na ye mpo akabola yango elakisi boboto na bolingo na Nzambe mpe kozala te na ntina ya masumu na ye.
Lisusu, kobeta na mai kozwa Yesu elakisi mbongwana mpe posa ya kozongisama. Na nsima ya koboya Yesu (Yoane 18:15–27), likambo oyo elakisi motema na ye ya kolanda mpe bolingo na Nkolo. Yesu alobaki Petelo: “Leka bilei bilamba na ngai” mpe “Leka kolinga mbisi na ngai” (Yoane 21:15–17), elakisaka lisungi mpe bokonzi na ebale ya bokristo.
Kopesa Bomele ya Nzoto Lokumu Lokola Templo ya Nzambe
Liloba oyo elakisi lisolo ya kolinga nzoto, oyo Biblia elobi templo ya Molimo Mosantu (1 Bakorinti 6:19–20). Petelo azalaki na mpasi ete azali nkombo liboso ya Yesu, ata soki Yesu azali Nzambe oyo akokaki nyonso mpe azali na bolingo. Eyi elakisi ete bolingo liboso ya Nzambe ezali mpe kopesa lokumu na nzoto mpe ndenge toyebisa yango.
Epai ya basi mpe mibali ya Bokristo lelo oyo, mbala oyo ezali makasi: kobeta nguo ya mayele mpe kozala motema kitoko te ezali kaka likanisi ya eteyelo, kasi ezali lisalisi ya molimo. Mosakoli Paulo alobaki basi bakosala nguo ya mayele mpe na bokateli, elakisi bolingo ya Nzambe (1 Timote 2:9–10). Kobeta nguo oyo elakisi te, oyo ekoki kokumba, ekoki kobeba nzoto oyo Nzambe akotaki mpe ezali mabe na bolingo ya Nzambe.
Kosalisa na Bomoi Mpe Molimo
Bokomi oyo: nabondeli yo makasi: ngai nguo na ngai ezali kolakisa lokumu na nzoto lokola templo ya Nzambe? Nalingi Nzambe mpo kobeta nguo na mayele mpe na bolingo? To ezali kokumba Yesu mpo na kobeta nguo oyo ezali mabe?
Kobeta nguo oyo ezali mpenza mabe to oyo ezali mpasi, mingi soki ozali na lobiko, ezali kokutana te na bolingo ya Nzambe. Mfano ya Petelo elakisi ete liboso ya kozwa bomoi na Yesu, esengeli kozala na koyeba bolingo mpe kosimba mbongwana.
Kobanga Mokili Te
Lisusu, Biblia elobi ete tosengeli te kolinga mokili to eloko nyonso oyo ezali na yango (1 Yoane 2:15): “Bolinga mokili te, mpe eloko ya mokili te. Soki moto alingi mokili, bolingo ya Tata ezali te na ye.” Moda ya mokili oyo ekotisi posa mpe kozwa likoki ekoki kobwaka biso mosika ya bolingo ya Nzambe.
Kobongi ya Nzoto
Na suka, elikya ya mokristo ezali na kobongwana ya nzoto. Mosakoli Paulo alobaki ete biso nyonso tozali na nzoto oyo ekokóma mpe ekozala kitoko (1 Bakorinti 15:53–54): “Mpo nzoto oyo ekosila, esengeli kobeta nzoto oyo ekoki te kosila, mpe nzoto oyo ezali na kufa esengeli kobeta nzoto oyo ekokufa te. Ntango oyo oyo esengeli kobeta ekobeta, mpe oyo ezali na kufa ekobeta oyo ekokufa te, okozwa liloba oyo ezali na Biblia: ‘Kufa ebwelami na boloko.’” Nzoto na biso ezali kosilika te, kasi ezali kokóma kitoko, elakisi mpo nini kopesa lokumu na nzoto ezali na ntina na bomoi oyo.
Likabo
Lisala ya Petelo ya kobeta nguo mpe kosomba na ebale ezali te kaka esaleli ya malamu—elakisi biso ndenge ya kozwa Yesu na bolingo, mbongwana, mpe lokumu na nzoto lokola templo ya Ye. Tomona ndenge ya kopesa Nzambe lokumu na ndenge toyebisa nzoto na biso, kozwa bolingo oyo Nzambe alobi, mpe koluka bolingo oyo Nzambe akosala.
Nkolo apambolaki biso na mayele mpe bolingo mpo na kozala na bomoi ya bolingo mpe bosantu.
Shalom
WhatsApp
(Ekobaki na Matayo 13:47–48, NIV)
Mbote na bino na nkombo ya Nkolo na Mopaya na biso Yesu Kristo. Yebisa ye lokumu mpe nkombo libela na libela. Amin.
Omonaki mbala moko mpo na nini Yesu akendaki kosalela bato mingi ya bolayi mbisi kozala kati na bayekoli na Ye ya liboso? Na bato sambo ya bapelisi, na moke misato—Petro, Andele, Yakobo, mpe Yohana—bazalaki bapelisi ya kitoko (talá Matayo 4:18–22, NIV). Nsima, na Yohana 21:1–3, tozali koya na Tomase, Natanaele, mpe bayekoli misato mosusu oyo bazalaki te komonani na nkombo, bazalaki kosalela mpe bolayi mbisi nsima ya lifelo ya Yesu, elingi koloba bazalaki na mayele to bazalaki kosepela na mosala yango. Elingi koloba na moke misato ya bayekoli ya Yesu bazalaki na lopango na bolayi mbisi.
Mpo na Nini Bapélisi Mbisi?Eloko yango ezali na kolobela ndenge ya ndakisa mpe ezali na ntina ya mpenza. Bolayi mbisi ezali ndakisa malamu mpo na misala ya koteya bamipesi. Yesu alobaki na Petro:
Matayo 4:19“Eriya, suki ngai, mpe nakopesa bino kosala bapélisi ya bato.”
Yesu alobaki te: “Nakosala yo mokambi ya bato” to “mokambi ya koloba na bato mingi.” Alobaki malamu “pélisi ya bato.” Mpo na nini? Mpe mpo na mposa ya mokomoko ya bapélisi—kosepela, kozela te kosukola, koyeba malamu, mpe kozala na elikya—ezalaki eloko moko na misala ya molimo.
Bolayi mbisi esalaka ete olobaka likasi na mai minene, oyo ekoki kozala te komona, to kozwa nini okosala. Mposo mosusu, okoki kozwa mbisi mingi; mposo mosusu, okoki kozwa te eloko moko. Bapélisi bazali kosala lisusu, ata soki bapesi mbisi te. Elingi koloba ete misala ya koteya biso elingi te koyeba mbala nyonso eloko ekoya malamu.
Lisakoli ya LikasiYesu amonisaki eloko yango malamu na Lisakoli ya Likasi:
Matayo 13:47–48[47] “Mpe lisika ya likoló elingaki likasi oyo eyebanaki na lolenge ya kotinda na lopango mpe ekangaki mbisi nyonso.[48] Nsima, bapélisi bazongaki yango na nkama. Bazoaki mbisi malamu mpe bazongaki na nkama na maloba ya nsolo, kasi mbisi mabe bazingaki.”
Lisakoli yango elobeli ete misala ya koteya esalaka mpo na bato nyonso mpe Nzambe nde akoki kokata baoyo bakokaki kozwa Nzambe na ntango na Ye (talá mpe Matayo 13:1–23, Lisakoli ya Mopasi).
Na bolayi mbisi, olobaka te nini ekokoma na likasi. Na mbisi malamu, okoki kozwa mpe mikembo, maboko ya likasa, to bitumba. Boye mpe na misala ya koteya, bato nyonso bakokaki te koyoka mpe kozala na matomba. Bato mosusu bakokaki kozala na mposa te, bato mosusu bakokaki kozala na mpasi. Kasi yango elingi koloba te ete osili.
Kobanga te Bato Bakoloba Yo TeMokomoko ya bayekoli ya Yesu, Yuda Iskariote, azalaki mpoli mpe nde oyo azalaki kosalela ye (talá Yohana 12:6; Luka 22:3–6). Kasi Yesu alingaki mpe akendaki kosala ye mokumba ya kopesa bolingo mpe kokoka kobongisa. Yuda azalaki te mabe—kozala na ye ezalaki kotia ntango ya bokonzi (Psalm 41:9; Yohana 13:18).
Soki Yesu alingaki na kati ya bayekoli na Ye “Yuda moko,” kobanga te ete bato nyonso okotalaka bakoyoka malamu te. Na bato nkama okosakola bango, ebele te bakoyoka, moke bakokola. Yango elingi koloba te ete mosala na yo ezali mabe. Elingi koloba ete likasi na yo esalaka mosala na yango.
Misala ya Koteya Ezali Te mpo na Kosala Bato na MokeLokola bato ya kondima, mingi na biso basengeli kozwa makanisi te lokola baninga ya Nzambe—kokanisa nani “akoki” kozwa litatoli ya Nzambe mpe nani akoki te. Yesu alobaki na bato nyonso: baoyo bazali na mposa, bazali na bokonzi, bazali ba kosololaka mbongo, bazali bawumbu, mpe bakonzi ya bolingo ya Nzambe. Akebisaki biso kosala ndenge moko:
Marko 16:15“Endela na mokili mobimba mpe koteya litatoli ya Nzambe na bato nyonso.”
Tosengeli kotinda likasi malamu. Kosala yango na ntango ekosalama na Nzambe (talá Matayo 25:31–46; 2 Bakorinti 5:10). Mosala na biso ezali koteya malamu mpe kolinga na motema nyonso.
Kobanda Koyika Likasi Na YoMisala ya koteya esengeli kobanga te. Paulo, mokonzi ya bayekoli, alobaki:
Galatia 6:9“Tosengelaki te kosala mpenza mpo na kosala malamu, mpo na ntango oyo ekokaki, tokokola mbuma soki tosili te.”
Ekosala mposo ya koluka te matomba. Bato mosusu okosalaka mpe bakokende. Bato mosusu bakosalela yo mpasi. Kasi bato oyo bakoyoka, bakokola, mpe bakokisa matomba, yango ezali “mbisi malamu” oyo ezali kolongola makambo nyonso.
Yesu alingaki bayekoli na Ye bayeba eloko yango liboso ya kotinda bango—lokola yango bakokaki te kobanga soki eloko ezali mabe te.
Nkolo apambola yo mpe apesaka yo elikya mpo na kobanda koyika likasi. Kobanga te bato bakoloba yo te to komona malamu. Koma se, oyeba ete bato mosusu bakokokisa Nzambe, mpe bato yango moke bazali eloko ya motuya na miso ya Nzambe.
Nzambe apambola yo.Sakola maloba yango mpe bato mosusu oyo bazali na mposa ya elikya.
Nkolo Yesu alobaki boye:“Tata, limbisa bango, pamba te bayebi te oyo bazali kosala.” (Luka 23:34 – Mokanda na Bomoi)
Motuna ezali: soki Nkolo alobaki bongo, elingi koloba ete bato nyonso oyo babɛtaki Ye na ekulusu balimbisamaki masumu na bango nyonso, mpe ata soki bakufaki ntango wana, bakokendaki mbala moko na likoló?
Masumu oyo balimbisamaki ezalaki kaka lisumu moko: ya kobɛta Nkolo Yesu na ekulusu. Nkolo Yesu alimbisaki bango na motema mobimba, mpe na nzela wana, Tata Nzambe alimbisaki bango mpe lisumu wana.
Kasi kolimbisama ya lisumu wana moko elingi koloba te ete balimbisamaki masumu na bango nyonso. Elingi koloba te ete balimbisamaki:
Te ata moke!Balimbisamaki kaka lisumu moko: lisumu ya kobɛta Nkolo Yesu na ekulusu.
Ezali lokola soki yo lelo olimbisi moto oyo akosaki yo mbongo lobi, mpe okanisi lisusu te kofunda ye na police. Yango elingi koloba te ete moto yango alimbisamaki masumu nyonso ya bokosi oyo asalaki epai ya bato mosusu. Yo olimbisi ye solo, mpe Nzambe mpe alimbisi ye mpo na likambo yango moko.Kasi masumu mosusu nyonso oyo asalaki epai ya bato mosusu esengeli ye moko atubela yango liboso ya Nzambe, soki alingi kolimbisama.
Ndenge moko mpe, bato oyo babɛtaki Nkolo Yesu na ekulusu balimbisamaki kaka lisumu wana moko. Masumu mosusu oyo etikalaki, esengelaki bango batubela yango.
👉 Basengelaki koyamba masumu na bango nyonso mpe kotubela yango, mpo bazala na bomoi ya seko.
Koleka nyonso, soki bakufaki na kondima Yesu te, bakokakatama mpo na masumu wana nyonso, ata soki balimbisamaki lisumu ya kobɛta Yesu na ekulusu.
Biblia elobi boye:“Moto oyo andimi Ye akatamelami etumbu te; kasi moto oyo andimi te akatamelami etumbu kala, pamba te andimi te Kombo ya Mwana moko ya Nzambe.”“Etumbu yango ezali oyo: pole eyaki na mokili, kasi bato balingaki molili koleka pole, pamba te misala na bango ezalaki mabe.”(Yohana 3:18–19 – Mokanda na Bomoi)
Yango wana, soki Nzambe alingaki kopesa bango etumbu mpo na lisumu ya kobɛta Nkolo Yesu na ekulusu, abongolaki mokano yango mpe alongolaki etumbu yango.Kasi kanda ya Nzambe mpo na masumu mosusu oyo basalaki etikalaki kaka, mpe mingi koleka, lisumu ya kondima Yesu te etikalaki naino. Lisumu wana elongolamaka kaka tango moto apesi bomoi na ye mobimba epai ya Yesu.
Yango eteyi biso ete tosengeli kotubela Nkolo masumu na biso nyonso, kozala na eloko moko te oyo tobombaka.
Biblia elobi lisusu:“Soki totubeli Nzambe masumu na biso, Ye azali sembo mpe alanda bosembo, akolimbisa biso masumu na biso, mpe akopetola biso na mabe nyonso.”(1 Yohana 1:9 – Mokanda na Bomoi)
Maranatha! 🙏
Motuna :Yobo amekamaki na shetani, kasi mpo na nini Biblia elobi ete “Moto ya Nzambe ekitaki longwa na likoló mpe ezikisaki bibwɛ́lɛ na ye”?
Eyano :Tótánga.
Yobo 1:16 (Mokanda na Bomoi)
“Wana azalaki naino koloba, mosusu ayaki mpe alobaki: ‘Moto ya Nzambe ekweyi longwa na likoló, ezikisaki bibwɛ́lɛ mpe basaleli, mpe ebomaki bango nyonso; ngai moko kaka nde naponi mpo na koyebisa yo sango.’”
Kombo ya Nkolo na biso Yesu Kristo epambolama!
Esengeli koyeba ete na ebandeli, Yobo elongo na basaleli na ye nyonso bayebaki te ete ezalaki shetani nde azalaki komeka bango.Yobo akanisaki ete ezali Nzambe nde atindelaki ye komekama nyonso wana, ata soki ayebaki ntina na yango te. Ndenge moko mpe basaleli na ye nyonso elongo na baninga na ye bakanisaki ete Nzambe nde atindaki moto mpo na kozika bibwɛ́lɛ mpe kopesa Yobo bapasi nyonso wana. Yango wana, mosaleli wana atangi moto yango lokola soki ewutaki penepene na Nzambe.
Ezali kaka na sima mingi nde Nzambe amimonisaki epai ya Yobo na kati ya mopepe makasi, mpe afungolaki miso na ye mpo na koyebisa ye makambo oyo ezalaki koleka na mokili ya molimo: ndenge shetani amemaki bofundami liboso ya Nzambe na tina na Yobo.Wana nde Yobo asosolaki ete ntina ya mikakatano nyonso ezalaki shetani; ete ye nde abomaki bana na ye, ye nde amemaki moto, mpe ete ezalaki Nzambe te… Kasi na tango azalaki naino kati na komekama, ayebaki yango te. Ye akanisaki kaka ete nyonso ewutaki epai ya Nzambe. Yango wana tokutaka ete Yobo ye moko alobaki:
Yobo 1:21 (Mokanda na Bomoi)
“Alobaki: ‘Nabimaki bolumbu na libumu ya mama na ngai, mpe bolumbu nde nakozonga kuna; Nkolo apesaki, Nkolo mpe azwaki; kombo ya Nkolo epambolama!’”
Osili komona ete alobi: “Nkolo apesaki, Nkolo mpe azwaki.”Elakisi ete Yobo azalaki kondima mpenza ete Nzambe nde abomaki bana na ye nyonso zomi, kasi ezalaki shetani te. Nzokande, na solo, ezalaki shetani nde asalaki yango, kasi kaka na ndingisa ya Nzambe.
Tango mosusu tokoki koleka na komekama mpe tómona lokola ezali Nzambe nde atindaki yango, nzokande ezali shetani, kasi kaka na ndingisa ya Nzambe.Bomekama wana ekabolami na biteni mibale ya minene:
Soki otelemaka malamu na kondima lokola Yobo, mpe okutani na komekama makasi lokola maladi, liwa ya bato, pasi, minyoko, mpe makambo mosusu, yeba ete Nzambe apesi shetani ndingisa ya komeka yo.Yango wana, telema makasi, kobanga te, pamba te suka na yo ekoleka ebandeli na yo, ndenge ezalaki mpe mpo na Yobo.
Soki oyanoli naino Yesu te, ozali moto ya mokili, mpe okutani na bomekama makasi lokola mikakatano minene, maladi, pasi, minyoko mpe bapasi ya ndenge na ndenge, yeba ete Nzambe apesi shetani ndingisa ya kosala yango mpo ete obongola motema mpe ozonga epai na Ye.Kasi soki oboyi koyoka mongongo ya Nzambe mpe oboyi kobongola motema, shetani akosilisa yo mpenza, pamba te mokano na ye ezali ete okufa na masumu mpe na bapasi.
Eyano ya mbangu ezali ete ondima Nkolo Yesu, apɛtola yo na masumu na yo, asukola yo, mpe apesa yo Molimo Mosantu na Ye. Bongo libateli ya Nzambe ekomata mingi likoló na yo.
Ezali shetani nde amemaki moto wana, ezalaki Nzambe te.
Maran atha!
Kososola 1 Bakorinti 3:15 — “Ye moko akobika, kasi lokola moto akimi moto ya moto”
1 Bakorinti 3:11–15 (Mokanda na Bomoi)11 Pamba te moto moko te akoki kotonga moboko mosusu, soki kaka te oyo esi etongami, oyo ezali Yesu Kristo.12 Soki moto atongi likolo ya moboko yango na wolo, palata, mabanga ya motuya, to na nzete, matiti to matiti ya kokauka,13 mosala ya moto na moto ekomonana polele, pamba te mokolo yango ekomonisa yango. Ekomonisama na moto, mpe moto yango ekomeka lolenge ya mosala ya moto na moto.14 Soki mosala oyo atongi etikali, akopesa ye lifuti.15 Kasi soki mosala na ye etumbi, akobungisa lifuti; kasi ye moko akobika, kasi lokola moto akimi moto ya moto.
Emoniseli 20:11–15 (Mokanda na Bomoi) elobeli bosambisami ya Kiti ya Bokonzi Monene ya Pembe, epai bato oyo bandimi te basambisamaka kolanda misala na bango.
Baroma 14:10, 12 (Mokanda na Bomoi):
2 Bakorinti 5:10 (Mokanda na Bomoi):
Yango nde esika 1 Bakorinti 3:13–15 etali. Polo azali kolobela bandimi oyo lobiko na bango ezali ya solo, kasi misala na bango ekomekama mpo na lifuti ya libela.
“Moto” oyo elobami awa ezali ndakisa (parabole), elakisi boluki ya Nzambe ya bule mpe bosambisami na Ye, mingi koleka na nzela ya Liloba na Ye mpe boyengebene na Ye.
“Liloba na Ngai ezali te lokola moto? elobi Yawe; mpe lokola marto oyo ebukaka libanga?”
Moto yango ezali etumbu te, kasi ekomeka. Ezali komonisa soki mosala na biso, mikano na biso mpe mateya na biso etongamaki na bosembo (lokola wolo, palata, mabanga ya motuya) to na likolo-likolo (lokola nzete, matiti, matiti ya kokauka).
Polo azali kolobela bandimi, kolakisa ete ata soki mosala to mosala ya losambo na bango elongi te na komekama, bakobika kaka, kasi kozanga lifuti.
Yango esungaka te liteya ya Purgatoire.
Baebre 9:27 (Mokanda na Bomoi):
Nzambe akosambisa mokristo nyonso — mingi koleka bateyi, bapastɛrɛ mpe basaleli — mpo na lolenge balakisi Liloba na Ye mpe bakambi bato na Ye.
Yakobo 3:1 (Mokanda na Bomoi):
Soki tosili kopesa mayebisi ya malamu te ya Sango Malamu, to toboyi kolakisa bule, to tozangi mpiko ya koloba solo nyonso ya Liloba, mosala na biso ekoki kobebisama.
Polo asaleli ndakisa ya kotonga ndako. Kristo azali moboko moko kaka ya solo, kasi biso nde totyolaka ndenge tozali kotonga likolo na Ye.
Verse oyo elobi: “Ye moko akobika, kasi lokola moto akimi moto ya moto” eteyaka biso ete lobiko ezali na ngolu, kasi lifuti ezali kolanda bosembo mpe boyengebene. Tofanda kaka te na kokota na Likolo, kasi toluka koyoka maloba oyo: “Osali malamu, mosali malamu mpe ya sembo” (Matai 25:21).
Maranatha — Nkolo azali koya noki.
Ezali na molako ya Nzambe oyo elingi kobakisa makasi mpe likanisi ya Nzambe na bomoi na biso, na mikolo ya libota mpe na bandeko ya eklezia: yango ezali mokano. Biblia eyebisi biso ete Nzambe azali Nzambe ya kimya, mpe azali mpenza te Nzambe ya mpasi mpe lisapo. Wana kaka soki kozanga mokano, Nzambe asali likambo na ye ya koyebisa likambo na ye te. Likambo oyo ezali ntina mingi na Biblia mobimba.
1 Bakorinti 14:40“Mokano nyonso esengeli kosalema na ndenge ya kokoka mpe na ndakisa.”
Polo alobaki yango mpo na kokanga miso mpo na lisusu etinda te na eklezia ya Korinti, mpo na kozwa elikya na mpasi oyo ezali na ntango ya kopesa lokumu na Nzambe mpe kosalela bitumba ya molimo. Alobaki ete kopesa lokumu esengeli kozala na mokano, na bosantu, mpe na bokatikati.
Nzambe Asali Na MokanoKobanda na makambo nyonso oyo Nzambe asali, tokoki komona ete Nzambe asali na mokano mpe na bobongisi. Na Yambo 1, Nzambe abengisaki mokano na kati ya mabe mpe apesaki ndenge ya kokamwa mpo na mokili. Bongo, Nzambe azali kotánga ete bato na ye, mingi na kopesa lokumu, basala ndenge moko na mokano oyo Nzambe apesaki.
Ekleziya, lokola nzoto ya Kristo (Baefese 4:12-16), esengeli kosala na boyokani mpe na mokano. Moko na moko azali na mosala ya kokoka, mpe bitumba ya molimo esengeli kosala na boyokani, te na mpasi.
Mokano Na Ndako Ya Nzambe: Ba-Limite Eza MakasiNzambe apesaki mpe ba-limite na Ekleziya na ye, mpo na misala ya basi, mibeko ya mikolo, mpe bokonzi. Koyoka ba-limite oyo Nzambe apesaki ekoki kopesa mpasi na Molimo Mosantu mpe kokanga likambo ya kimya.
Tata Polo atyaki Timote:
1 Timote 2:11-12“Mwasi asengeli koya koyekola na kimya mpe na ndima. Nayokani te ete mwasi apesama koyekola mpe abengama na bokonzi na mobali; asengeli kozala na kimya.”
Maloba oyo, ezali na mitungisi mingi, ezali kolakisa bokonzi ya Nzambe na ndako na ye mpo na kopesa mokano ya molimo te mpo na koboma, kasi mpo na kopesa kimya mpe mpo na kozwa mokano na kopesa lokumu.
Soki bato basalaka te misala ya basi, mikolo, to bokonzi ya molimo na mokano, likambo ekozala mpasi mpe kobanga. Likambo oyo esengeli: Nzambe apesaka makasi na bisika oyo ezali na mokano ya Nzambe.
Ndakisa ya Biblia: Yesu mpe Kobakisa Bifelo 5 000Tomoni likambo oyo Yesu asali na kobakisa bifelo 5 000, yango ezali ndakisa ya mokano oyo ekotaki liboso ya bokoli.
Marko 6:38-44“Ndenge nini bifelo ozali na yango?” alobaki. “Kende mpe talá.”Bongo bakutanaki mpe balobaki, “Bifelo mitano mpe samaki mibale.”Yesu alobaki na bango, bapesa bato nyonso esika ya kokota na bikolo na matiti ya zamba.Bango bakotaki na bikolo ya nkama na nkama mpe ya zomi na mitano.Apekisaki bifelo mitano mpe samaki mibale, apesaki botondi epai ya Nzambe mpe apesaki bifelo yango.Bongo apesaki bana na ye mpo na kopesela bato. Apesaki mpe samaki mibale na bango nyonso.Bato nyonso balikaki mpe bamonaki limemya,Bana na ye bapesaki bilembo na bango mibale na samaki mpe bifelo ebimi.Bato oyo balikaki bazwaki bifelo 5 000.”
Kobanga yango ezali kaka, liboso na bokoli, Yesu asalaki mokano. Apesaki bato esika mpo bázwa makanisi na mokano. Lokola bato bazalaki kosala lisusu na mokano, Yesu apesaki limemya mpe alakisaki bokoli. Soki bato bazalaki koluka kaka kosangana te mpe kolakisa mpasi, likambo yango esengeli kozala mpasi. Mokano ezali liboso ya bokoli.
Bitumba ya Molimo Esengeli Kosala na MokanoPolo alukaka kotuna ndenge ya kosalela bitumba ya molimo, mingi na propheti mpe na minzoto, na mpembo:
1 Bakorinti 14:29-33“Baprophete mibale to misato basalela na limemya mpe bato mosusu bakokanaki malamu oyo balobi.Soki elongo na yo azali na likanisi, oyo azali kosolola atelemi.Mpamba te, okoki nyonso kopropheta na ntango oyo mpe bato nyonso bakobundisa mpe kofundisa.Moyemo ya baprophete esengeli kozwa bokonzi na baprophete.Nzambe azali Nzambe ya kimya, mpe te ya mabe—lokola na mikanda nyonso ya bato ya Nkolo.”
Maloba oyo emonisi ete Molimo Mosantu asali makasi na likama te mpe na mpasi te. Mokano ya kopropheta esengeli kozala na bosolo, kokoba mpe koyeba mpo na bato mosusu.
Kopesa Lokumu Na Ndako Ya NzambeBato mingi lelo oyo bazali kotambola na ndako ya Nzambe na ndenge ya kozela te, lokola esika ya kokutanisa bato to kobeta ngoma. Kasi ndako ya Nzambe ezali esika ya bosantu mpe bokonzi na ye esengeli kozela lokumu.
Mombongo 5:1“Luka ndenge ya kopema ntango okomi na ndako ya Nzambe. Kende pene ya koyoka soki likambo ekomi te, na kopesa mpasi ya balekisaki, oyo basalaka makambo mabe mpe basalaka mpasi.”
Kokota na nzela ya kokanisa te, kotuna makambo mingi, kolata makambo ya mabe, to kopesa lokumu na ndenge ya mabe ekangaka limemya na biso. Ekosakana kofuta ya Nzambe.
Motema Ya Soki: Ozali na Mokano?Ozali kolala na mokano ya Nzambe?Ozali kopesa lokumu mpe kozwa bosembo na ndako na ye?Ozali kosala kimya mpe lisopo na bomoi na molimo?
Mokano ezali te kaka mpo na mikano, kasi ezali nzela ya kopesa ya Nzambe. Wana epesaka kimya, lokumu mpe mokano, kuna kaka Nzambe akotaka.
Maranatha.
Yeba makasi, soki olingi kokutana na biso, landa lieni ya WhatsApp: 👉🏾https://whatsapp.com/channel/0029Vb6labc8V0tfRqKKY11y
Eyano: Tótánga,
Misala 13:42–45 (Mokanda na Bomoi)42 Ntango bazalaki kobima, basɛngaki ete bálobela bango makambo wana lisusu na mokolo ya Saba oyo elandi.43 NTANGO SINAGOGI EKUFUMUKAKI, Bayuda mpe bato mingi oyo babongolaki lingomba na Bayuda balandaki Paulo ná Barnaba; bango balobelaki bango mpe balendisaki bango bákoba kozala kati na ngolu ya Nzambe.44 Na mokolo ya Saba oyo elandaki, pene ya engumba mobimba esanganaki mpo na koyoka liloba ya Nzambe.45 Kasi Bayuda, ntango bamonaki ebele ya bato, batondaki na zuwa, babandaki koboya makambo oyo Paulo azalaki koloba, bazalaki kobunda mpe kotuka.
Bolimboli ya liloba “KUFUMUKANA”Liloba kufumukana elingi koloba kopanzana, kotángana, to kokabwana ya bato nsima ya losambo. Yango wana, sinagogi kufumakana elakisi ntango bato babimi na sinagogi, moto na moto akendeki na nzela na ye.
Yango wana, mpo ete molɔngɔ wana eyokana malamu na bososoli, tokoki koloba boye:
Misala 13:42–43 (bobongoli ya polele)42 Ntango bazalaki kobima, basɛngaki ete bálobela bango makambo wana lisusu na mokolo ya Saba oyo elandi.43 NTANGO BATO BAPANZANAKI, Bayuda mpe bato mingi oyo babongolaki lingomba na Bayuda balandaki Paulo ná Barnaba; bango balobelaki bango mpe balendisaki bango bákoba kozala kati na ngolu ya Nzambe.
Liteya oyo tokoki koyekola awaMakambo oyo emonisi molende mpe komipesa ya bantoma ya lingomba ya liboso na mosala ya kosakola Sango Malamu. Bakokaki kokɔta bisika nyonso mpe kolendisa bato bábongwana epai ya Kristo na nguya ya Molimo Mosantu. Esika nyonso basakolaki, bato mingi bazalaki kosangana na bango.
Na biso mpe, esengeli tózala na molende moko boye na kosala mosala ya Nzambe, lokola bantoma basalaki, mpo ete Nkolo abakisa biso ngolu na Ye.
Maranatha!
(Masese 25:15 – Mokanda na Bomoi)
Motuna: Biblia elingi koloba nini tango elobi: “Lokóta ya malɛmbɛ ebukaka mokuwa”? (Masese 25:15) Verse (Mokanda na Bomoi):Masese 25:15: “Na motema molai, mokonzi akoki kondimisama; mpe lokóta ya malɛmbɛ ebukaka mokuwa.”
Motuna: Biblia elingi koloba nini tango elobi: “Lokóta ya malɛmbɛ ebukaka mokuwa”? (Masese 25:15)
Verse (Mokanda na Bomoi):Masese 25:15: “Na motema molai, mokonzi akoki kondimisama; mpe lokóta ya malɛmbɛ ebukaka mokuwa.”
Eyano:Lokóta ezali eteni ya nzoto oyo ezali moke mpe malɛmbɛ koleka nyonso. Kasi Biblia emonisi biso ete, atako ezali malɛmbɛ, ezali na nguya monene—nguya oyo ekoki kobongola makambo minene, ata makambo oyo emonani lokola ekoki kosalama te. Tango Biblia elobi ete lokóta ebukaka mokuwa, ezali koloba na lokota ya masese, mpo na kolakisa ete maloba ya moto ekoki kozala na bopusi monene koleka ndenge bato bakanisi.
Maloba ya boboto, ya mayele mpe ya motema molai ekoki kotinda ata bato ya makasi bábongola makanisi. Lokóta ya malɛmbɛ ememaka kimya, eyokanisaka bato, mpe efungolaka nzela ya bosilisi.
Biblia epesi biso ndakisa polele:
Mwana ya mokonzi Salomo (Rehoboame) akabolisaki ekolo ya Isalaele na biteni mibale, kaka mpo na maloba na ye ya kozanga mayele. Tango bana Isalaele basɛngaki ete akitisa kilo ya mosala oyo tata na ye atiyaki likoló na bango, ye andimaki te toli ya bampaka, kasi ayokaki kaka baninga na ye ya bilenge. Na esika ya koloba maloba ya boboto mpo na kokitisa motema ya bato, alobaki maloba ya makasi mpe ya kozanga bolingo, alobaki ete akokomisa ata kilo ya mosala monene koleka ya tata na ye. Yango epelisaki bato mitema, mpe ekabolisaki ekolo.
1 Bakonzi 12:13–16 (Mokanda na Bomoi)13: “Mokonzi azongisaki eyano na makasi, atikaki toli oyo bampaka bapesaki ye.”14: “Alobaki kolanda toli ya bilenge: ‘Tata na ngai akangaki bino na kilo makasi, kasi ngai nakobakisa lisusu; tata na ngai abetaki bino na fimbo, kasi ngai nakobeta bino na makonga.’”15: “Mokonzi ayokaki te bato, mpo likambo wana ewutaki epai ya Yawe, mpo akokisa liloba oyo Yawe alobaki epai ya Yeroboame.”16: “Tango Isalaele mobimba emonaki ete mokonzi ayokaki bango te, balobaki: ‘Tozali na eteni nini epai ya Davidi? Tokabwani!’ Bongo Isalaele bakendaki epai na bango.”
Yango ezali ndakisa ya lokóta oyo esalelamaki mabe.
Ezali lisolo ya Davidi na Nabali. Davidi asalelaki Nabali bolamu, kasi tango asɛngaki bilei, Nabali azongisaki ye na maloba ya kofinga. Davidi asilikelaki mpe azwaki mokano ya koboma bato nyonso ya ndako ya Nabali. Kasi Abigaile, mwasi ya Nabali, ayokaki sango yango. Akendaki noki epai ya Davidi, amikitisi, alobaki maloba ya malɛmbɛ mpe ya bwanya, mpe apɛmbolaki motema ya Davidi. Lokóta na ye ya malɛmbɛ ebikisaki libota mobimba.
1 Samwele 25:23–35 (Mokanda na Bomoi) – (na mokuse)Abigaile amikitisi liboso ya Davidi, alobaki na bwanya, akebisaki ye ete asopela te makila pamba, mpe Davidi andimaki maloba na ye, atikaki kosala mabe. Davidi apambolaki Nzambe mpo na bwanya ya Abigaile mpe mpo na lokóta na ye ya kimya oyo ebatelaki ye na lisumu monene.
Biblia esilisi na kolakisa makasi ya lokóta:
Yakobo 3:5–9 (Mokanda na Bomoi)5: “Lokóta mpe ezali eteni moke, kasi ezali komikumisa na makambo minene. Tala moto moke ndenge ekoki kopelisa zamba monene.”6: “Lokóta ezali moto; ezali mokili ya mabe kati na biteni ya nzoto na biso, ebebisaka nzoto mobimba, mpe epelisamaka na Gehena.”7: “Banyama nyonso bakoki kofungwama na moto.”8: “Kasi moto moko te akoki kofungola lokóta; etondi na nguba ya kufa.”9: “Na lokóta yango, topambolaka Nzambe Tata, mpe na yango moko tolakelaka bato oyo Nzambe asalaki na lolenge na Ye.”
Tóyékola kosalela minoko na biso malamu. Pamba te, na lokóta moko, tokoki komemela biso moko lipamboli, mpe na lokóta yango moko, tokoki komemela biso moko kobebisama.Kanisa ntango nyonso: lokóta ya malɛmbɛ ebukaka mokuwa.
Nkolo apambola yo.
Biso bakristo, tozali na ndingisa ya kosala mikolo 40 ya moto oyo akufi, to mpe kosala bamaziyelo na bakunda nsima ya kokunda?
Lisolo ya fɛti ya mikolo 40 ezali ya bapagani, ezali ya bokristo te. Euti kala mingi na ekólo ya Misiri, epai bato oyo bazalaki bato minene (lokola bakonzi to bato ya lokumu), soki bakufi, bazalaki kopakola nzoto na bango bankisi ya sipesiale mikolo 40 mobimba.(Mokolo nyonso bazalaki kopakola ye mbala moko, bongo batikaka ye, mokolo mosusu bazongaka lisusu, mpe bongo bongo kino mikolo 40 ekokisama).
Nsima ya mikolo wana kosila, nde bazalaki kokanga nzoto ya moto na elamba ya bakufi, mpe kotia ye na ebombelo moko ya sipesiale, epai nzoto ekokaki kotikala bankama ya bambula sans kopola.Yango nde Yozefe asalaki mpo na tatá na ye Yakobo.
Ebandeli 50:1-3 (Mokanda na Bomoi)
“Yozefe akweyaki na elongi ya tatá na ye, alelaki ye mpe apesaki ye mbusu.Bongo Yozefe apesaki mitindo na basali na ye, banganga ya bankisi, ete bapakola nzoto ya tatá na ye mpo ete epola te. Banganga ya bankisi bapakolaki Isalaele.MIKOLO 40 ESILAKI, pamba te ezali bongo mikolo oyo bazalaki kosala mpo na kopakola bankisi. Bamisiri balelaki ye mikolo tuku sambo.”
Makambo wana nyonso ezalaki milulu ya Bamisiri, kasi ya Ba-Isalaele te. Yozefe asalelaki lolenge wana ya Bamisiri mpo ete bomoi na ye mingi asalaki yango na Misiri; ata mwasi na ye azalaki Mimisiri, mpe ata nkombo na ye Farao abongolaki yango epesaki ye nkombo ya Misiri.Kasi nsima ya mibeko koya na lobɔkɔ ya Moyize, makambo wana esilaki nyonso! Nzambe atakaka esika moko te epai atindaki Ba-Isalaele bapakola bakufi bankisi mikolo 40.
Ezalaki solo milulu ya kopakola nzoto na mafuta ya malasi (parfums) mpo na bakufi, kasi ezalaki mikolo 40 te, mpe ezalaki mafuta ya malasi, kasi bankisi te.
Sik’oyo motuna ezali: mpo na nini lelo na bokristo, fɛti oyo ya mikolo 40 ekoti lokola nde ezali ya kondima?
Fɛti oyo ya mikolo 40 ebongwanaki: euti na kopakola nzoto ya moto oyo akufi kino kokanisa mpe kosala milulu ya kokumisa bakufi. Ekotaki tango ndambo ya bato oyo bazalaki bakristo te, balinganisaki:– ndenge Nkolo Yesu amonani na bato mikolo 40 nsima ya lisekwa na Ye,– mpe ndenge apumbwaki na likoló nsima ya mikolo wana 40.
Na kolinganisa wana, babimisaki liteya ete: soki moto akufi, molimo na ye ezali kotambola-tambola mikolo 40, komimonisa epai ya bato, liboso ete ekende soki na paradizo to na lifelo.Balobaki ete nsima ya mikolo 40 nde molimo ekendaka likoló to ekweyaka na se.
Yango wana, ndambo ya mangomba bandimaka ete mikolo 40 nsima ya liwa nde eleko malamu ya kosambela mpo na bakufi, mpo ete bakóma na nsuka malamu. Balobaka ete soki basambeli ye te na mikolo wana 40, soki akufaki na masumu, akokende na lifelo, kasi bakufandi bakoloba ete basalaki ye bolamu te.
Kasi, liteya wana ezali na solo ya Biblia?
Te! Ezali na solo ata moke te na Biblia.Makomi elobi polele ete ntango moto akufi, mbala moko:– soki akufi na masumu, akokita na lifelo,– soki akufi na boyengebene, akokota na paradizo.
Luka 16:22-23 (Mokanda na Bomoi)
“Moto mobola akufaki, banzelu bamemaki ye na se ya Abrahama. Mobali mozwi mpe akufaki mpe bakundaki ye.Wana azalaki na pasi na lifelo, atombolaki miso mpe amonaki Abrahama mosika, mpe Lazaro na se na ye.”
Ba-Ebreu 9:27 (Mokanda na Bomoi)
“Ezali ekateli ete moto akufa mbala moko, mpe nsima ya yango ekateli.”
Ezali mikolo 40 ya kozela te. Mpe lisusu, Nkolo Yesu azalaki mokufi te tango amonani na bato mikolo 40. Azalaki ya bomoi, asilaki kosekwa. Azalaki molimo te (mzimu te). Mizimu etikaka mikuwa na bango na kunda, kasi na kunda ya Yesu, etikalaki eloko moko te, longola kaka “BASANDA”.
Yango wana, fɛti ya mikolo 40 ezali ya bapagani. Biso bakristo tosengeli te kosala yango, mpo ete Kristo azali te na milulu wana.
Sik’oyo okoki kotuna: soki babengi yo na libota oyo bazali kosala milulu wana, osengeli kosala nini?
Soki babengi yo, mpe bango bakómí naino te koyeba solo, okoki kokende, kasi kosangana te ata moke na milulu na bango, mpo ete ezali milulu ya bakufi. Mokano na yo ekóma te kolia, kasi kosakola bango bolingo ya Kristo, na bwanya nyonso, mpo ete tango bakotika esika wana, bayeba Kristo, nguya na Ye, mpe solo ya makambo oyo elandaka liwa.
Mpe lisusu, biso bakristo tozali na ndingisa te ya kosala bamaziyelo na bakunda mpo na kosambela bakufi, to mpo na kobongola esika bazali, to mpo na kozwa mapamboli epai na bango. Te!Bamaziyelo na bakunda esengeli kaka mpo na kosala bopeto, mpe kolakisa lokumu na biso oyo totikali na bomoi, lokola elembo ya bonkɔkɔ mpe bomoto liboso ya bato ya libanda. Kaka ndenge osalaka bopeto na ndako, na lopango, to na elanga na yo.
Soki olingi koyeba polele makambo oyo ekosalema nsima ya liwa, okoki kofungola awa:👉 Nini ekosalema nsima ya liwa!