Na Biblia mobimba, etumbeli (altar) ezali esika mosantu epai Nzambe akutanaka na bato. Ezali esika epai makabo, mbeka, mpe mabondeli etalisamaka. Na Boyokani ya Sika, etumbeli oyo ezali lisusu te ndako ya mabanga to ya bronze, kasi ezali etumbeli ya likol\u00f3, oyo ezali liboso ya kiti ya bokonzi ya Nzambe na mokili ya molimo (Baebre 8:5; Emoniseli 8:3).<\/p>\n
Soki etumbeli ezali te, boyokani ya solo na Nzambe ekoki kozala te. Ezali esika oyo Nzambe atye mpo bokutani kati na Nzambe mpe moto esalema. Soki moto azwi boyokani na Nzambe kozanga koyeba motuya ya etumbeli, ezali kaka na ngolu (Baefese 2:8\u20139). Nzela ya Makomi epesaka te lolenge ya kopusana epai ya Nzambe kozanga etumbeli, mpe sik\u2019oyo etumbeli yango ekokisami kati na Yesu Klisto, Nganga Monene na biso (Baebre 4:14\u201316).<\/p>\n
Bato mingi soki bayoki liloba \u201cetumbeli,\u201d bakanisaka eteni ya liboso ya ndako ya losambo, mbala mingi ekembisami mpe etombolami. Kasi yango ezali kaka elembo. Etumbeli ya solo oyo esalaka ezali ya molimo mpe ezali na likol\u00f3, epai Yesu azali kosalela mpo na biso sik\u2019oyo.<\/p>\n
\n\u201cBazali kosalela na esika mosantu oyo ezali kaka ndakisa mpe elili ya oyo ezali na likol\u00f3\u2026\u201d
\u2014 Baebre 8:5<\/p>\n<\/blockquote>\nYesu ak\u00f3mi Moyokanisi ya Boyokani ya Sika, apesi te makila ya banyama kasi makila na Ye moko mpo na kopetola biso mpe kopesa biso nzela ya kok\u00f3ma epai ya Nzambe (Baebre 9:11\u201314). Yango wana ezali kaka na nzela ya Klisto nde tokoki kopusana pene ya Nzambe.<\/p>\n
\nYesu azongisaki: \u201cNgai nazali nzela, solo mpe bomoi; moto moko te akendaka epai ya Tata soki aleki na ngai te.\u201d
\u2014 Yoane 14:6<\/p>\n<\/blockquote>\nLobiko eutaka te na misala, na mimeseno ya losambo, to na makasi ya moto, kasi na kondima mosala oyo Klisto asilisaki na etumbeli ya likol\u00f3.<\/p>\n
\nNINI EZALI KOSALEMA SIK\u2019OYO NA ETUMBELI YA NZAMBE?<\/h2>\n
Ezali na bituluku mibale ya basantu oyo bazali kosangana na makambo oyo ezali kosalema na etumbeli ya likol\u00f3:<\/p>\n
\n
- Basantu ya bomoi (bandimi oyo bazali awa na mabele)<\/li>\n
- Basantu ya nkembo (bandimi oyo bakuf\u00e1 mpe bazali elongo na Klisto)<\/li>\n<\/ol>\n
Bango nyonso bazali na libondeli ya kobondela mpo na basusu mpe bazali na posa makasi ya komona mwango ya lobiko ya Nzambe ekokisama.<\/p>\n
\n1. Mabondeli ya Basantu ya Bomoi<\/h2>\n
Yesu ateyaki bayekoli na Ye kobondela boye:<\/p>\n
\n\u201cTata na biso oyo azali na likol\u00f3, nkombo na Yo esantisama. Bokonzi na Yo boya; mokano na Yo esalema awa na mabele lokola na likol\u00f3.\u201d
\u2014 Matayo 6:9\u201310<\/p>\n<\/blockquote>\nMondimi nyonso ya solo abondelaka mpo Bokonzi ya Nzambe etongama \u2014 likambo oyo ekoya, eyebani lokola Boyei ya Mibale ya Klisto mpe Bokonzi na Ye ya Mbula Nkoto (Emoniseli 20:4\u20136). Baanzelu bamemaka mabondeli yango liboso ya Nzambe ntango nyonso:<\/p>\n
\n\u201cAnzelu mosusu ayaki mpe atelemaki pene ya etumbeli azalaki na mb\u025bki ya wolo ya mpaka, mpe bapesaki ye mpaka mingi mpo atya yango elongo na mabondeli ya basantu nyonso likolo ya etumbeli ya wolo liboso ya kiti ya bokonzi.\u201d
\u2014 Emoniseli 8:3<\/p>\n<\/blockquote>\nMabondeli yango ezali mpamba te; ezali kobongisa nzela mpo na bozongi ya Klisto mpe kosambisama ya mabele (Emoniseli 8:4\u20135).<\/p>\n
\n2. Kolela ya Babalolami (Basantu oyo Bakuf\u00e1)<\/h2>\n
Na emonaneli moko ya makasi, ntoma Yoane amonaki milimo na nse ya etumbeli \u2014 basantu oyo babomamaki mpo na kondima na bango:<\/p>\n
\n\u201cNtango afungolaki elembo ya mitano, namonaki na nse ya etumbeli milimo ya bato oyo babomamaki mpo na liloba ya Nzambe mpe mpo na litatoli oyo babatelaki. Babelelaki na mongongo makasi: \u2018Nkolo Mosantu mpe ya solo, okosambisa mpe okofuta makila na biso epai ya bato ya mabele kino ntango nini?\u2019\u201d
\u2014 Emoniseli 6:9\u201310<\/p>\n<\/blockquote>\nEteni oyo emonisi libondeli oyo ezali kokoba mpe posa ya bosembo epai ya baoyo bazali na likol\u00f3. Bazali kaka te kozela; bazali kobelela mpo bosembo ya Nzambe emonana. Balingi komona Bokonzi ya Nzambe ekokisama mpe basumuki basambisama (Emoniseli 19:1\u20132).<\/p>\n
\nMABONDELI MIBALE, MOKANO MOKO<\/h2>\n
Ntango basantu awa na mabele bazali kobondela, \u201cBokonzi na Yo boya,\u201d basantu na likol\u00f3 bazali koloba, \u201cNkolo, kino ntango nini?\u201d Mabondeli yango mibale ezali komonisa makambo mibale ya mokano moko:<\/p>\n
\n
- Baoyo bazali na bomoi balingi Klisto ayangela mpe bosembo etonda na mabele (Yisaya 11:1\u20139; Emoniseli 21:1\u20135).<\/li>\n
- Baoyo babomamaki bazali koluka bosembo ya Nzambe mpe kokokisama ya nkanda na Ye ya sembo (Baroma 12:19; Emoniseli 6:10\u201311).<\/li>\n<\/ul>\n
Nzambe azali koyanola mabondeli yango \u2014 mpe ntango oyo etikali ezali mokuse.<\/p>\n
\n\u201cMoko na moko apesamaki elamba ya mpembe, mpe bayebisaki bango b\u00e1zela mwa ntango moke lisusu\u2026\u201d
\u2014 Emoniseli 6:11<\/p>\n<\/blockquote>\nYango elakisi ete tozali na ntango ya kozela oyo Nzambe atye \u2014 ntango ya mawa epai sango malamu ezali koteyama na bik\u00f3lo nyonso liboso ya nsuka eya (Matayo 24:14).<\/p>\n
\nBOKASI YA NTANGO OYO<\/h2>\n
Makomi ekebisi biso ete mokolo ya Nkolo ekoya na mbalakaka lokola moyibi na butu (1 Batesalonika 5:2\u20133). Bilembo ezali zingazinga na biso: bitumba, maladi makasi, kobeba ya bizaleli, mpe bokoli ya ba-syst\u00e8me ya boyangeli ya mokili mobimba (lokola bilembo ya elembo ya nyama, Emoniseli 13:16\u201317).<\/p>\n
Yesu Ye moko akebisaki:<\/p>\n
\n\u201cKoningana minene ya mabele ekozala, nzala mpe maladi na bisika ndenge na ndenge\u2026 mpe makambo ya kobangisa mpe bilembo minene ekouta na likol\u00f3.\u201d
\u2014 Luka 21:11<\/p>\n<\/blockquote>\nMakambo nyonso oyo ezali komonisa kolongolama ya Lingomba pene, elandi na Mpasi Monene, mpe kosopama ya nkanda ya Nzambe (1 Batesalonika 4:16\u201317; Emoniseli 16).<\/p>\n
\n\u201cBato bakoluka kufa kasi bakomona yango te; bakolinga kufa, kasi kufa ekokima bango.\u201d
\u2014 Emoniseli 9:6<\/p>\n<\/blockquote>\n
\nNTANGO YA KOPONA EZALI SIK\u2019OYO<\/h2>\n
Oyo ezali te ntango ya sango malamu ya malembe oyo epesaka kaka malamu kozanga kobongola motema. Ezali ntango ya kolamuka (Baroma 13:11), kobongola motema na solo, mpe kozonga epai ya Nzambe. Baprofeta ya lokuta mpe bateyi ya bomengo bakokoba kokosa bato mingi \u2014 ata baponami soki ekoki (Malako 13:22).<\/p>\n
\n\u201cBokota na ekuke ya moke; mpo ekuke ezali monene mpe nzela ezali monene oyo ememaka na libebi, mpe bato mingi bakotaka kuna.\u201d
\u2014 Matayo 7:13<\/p>\n<\/blockquote>\n
\nNDENGE YA KOMIBONGISA MPO NA LIBELA<\/h2>\n
\n
- Bongola motema na masumu nyonso \u2014 tika mabe na motema ya solo (Misala 3:19).<\/li>\n
- Batisama na kozindisama mobimba na mai, na nkombo ya Yesu Klisto (Misala 2:38; Baroma 6:4).<\/li>\n
- Yamba Molimo Mosantu \u2014 elembo ya lobiko na yo mpe makasi ya kozala na bomoi mosantu (Baefese 1:13\u201314; Misala 2:39).<\/li>\n
- Zala na bomoi ya bosantu mpe kokanga motema kino Klisto akozonga (Baebre 12:14; Matayo 24:13).<\/li>\n<\/ol>\n
Soki olandi nzela oyo, obotami lisusu (Yoane 3:3\u20135), mpe ezala Yesu azongi lelo to nsima ya bambula mingi \u2014 okozala pene.<\/p>\n
\n\u201cTal\u00e1, nazali koya noki. Esengo na moto oyo abateli maloba ya esakweli ya buku oyo.\u201d
\u2014 Emoniseli 22:7<\/p>\n<\/blockquote>\nTika Nkolo apambola yo, apesa yo makasi, mpe abongisa yo mpo na bozongi na Ye oyo ezali pene.<\/p>\n
Amina.<\/p>\n