Shalom, mwana ya Nzambe. Mbote mingi!Tozongeli na Liloba ya Nzambe, tóyékola elongo na Meboke. Lelo, na kimya ya Nkolo mpe na limemya, tokotikala kosolola na likambo oyo ebimaki mibeko mingi na baninga ya Nzambe: Mpo na nini Nzambe atie mpo na ba Patriaki (ntango ya Kala) bato basalaka libala mingi? Pe ezozwa ndenge nini ete eza malamu kosambela femme mosusu? Likambo oyo esalaki kobanga mingi na bapretre, mingi na basiike oyo basali mabe te epai ya Molimo Malamu. Kasi ntango tozali koyekola Ebangeli na boboto, tokoki komona motema ya Nzambe mpe plan ya libala ya solo. 1. Nzambe alakaki poligamie? Motuna ya liboso oyo ezali ya mayele:Toko sema ete: naye te na Ba Ebangeli, Nzambe ayebisaki te muntu moko asambela basi mingi. Okoki koloba, “Kasi ndenge nini Deuteronome 21:15 to 25:5 emonisi basi mingi?” Ee, bamoko ya mibeko yango ezali kolobela poligamie, kasi eyebani te ete ezali liloba ya Nzambe mpo ete ezala plan na ye. Bamiyebi yango mpe mpe mibeko, te elakateli. Tosengeli koyeba motema ya Nzambe, talá:Deuteronome 17:14‑2014 “Ntango okotika komema wapi Nzambe azali kopesa bino mabele, mpe okobota yango mpe kokima na yango, mpe okotuna, ‘Nakoboma mokonzi epai na ngai, ndenge bikolo nyonso oyo ezali suka na ngai,15 okoki kosala mokonzi epai na yo oyo Nzambe na yo akobenga…17 mpe akotika te kokoma basi mingi mpo na ye moko, mpo motema na ye akende te, mpe ete akoma mabe na motema; mpe akotika te kozwa silɛva mingi to zorɔ na zɔlɔ mpo na ye moko.” Ekiyaleli! Likambo ya ntango wana: Nzambe atindi bamibeko mpo na mokonzi oyo bato bakobakisaka — kaka mpo na kokamuka ya ntina ya bato. Mo mwa maboke ya yango ezali: koboma basi mingi. Mpo na nini? Mpo basi mingi ekoki kopesa mokonzi motema ya kokende mosusu. Soki poligamie ezalaki plan ya Nzambe, ndenge nini akobɛla te motema ya mokonzi na yango? 2. Kosɛnga mokonzi ezalaki te plan ya Nzambe ya liboso Banda na Deuteronome 17, batindi mibeko mpo na bakonzi, kasi ete Nzambe akokanisi ete Isalaele azala na mokonzi ndenge bikolo mosusu? Te.Ntango basɛngaki mokonzi, Nzambe amonaki yango lokola kokatula bokonzi na ye: 1 Samuel 8:4‑76 Kasi ntango basɛngaki, “Tóboma mokonzi mpo na koyangela biso,” Samuel asali mokɛngɛ; azalaki kobondela Nzambe.7 Nzambe alobaki na ye: “Tóyoka nyonso oyo bato basalaka epai na yo; te yo nde bamonaki penza, kasi bamonaki ngai ete nakokɔta te kokɛla bango.” Likambo oyo emonisi ete kolinga mokonzi ya muntu ezalaki kokabola bokonzi ya Nzambe.Kobongola, poligamie mpe kosambela basusu ezalaki kofanda na ndenge ya kobimisa yango te, kasi na ndenge ya kozwa misala na motema mabe. 3. Nzambe asepelaki poligamie mpe kosambela basusu mpo motema ezala mpenza mabe Kama ndenge Nzambe atindi mibeko mpo na bakonzi mpo na motema ya bato, na ndenge moko atindi mibeko mpo na libala, poligamie, kosambela basusu — si lokola bambonga, kasi lokola mpe bino na motema ya mabe. Yesu moko alobaki maloba ya Nzambe ya liboso: Matayo 19:3‑83 Bamapharisayo bamonaki ye mpe basɛngaki kosɛnga ye: “Eza malamu kosambela femme mpo na likambo moko nyonso?”4 Yesu ayanaki, “Obengaki te ete oyo atindaki bango na ntango ya mbongwana moke, akomaki ya mobali mpe ya mwana mobali?5 mpe ayebisi bango ete, ‘Mpo yango mobali apasi na tata na ye mpe na mama na ye mpe bakangama na mwasi na ye, mpe mibale babongwana eloko moko.’6 Yango wana mibale te mibale, kasi liboso ezali bonso eloko moko. Yango oyo Nzambe apesaki, moto te akatala yango.”7 Basɛngaki ye, “Mpo na nini Moshe amonisi ete mwana akoki kopesa wara ya kosambela femme mpe kolata?”8 Yesu alobaki na bango, “Pamba te mpo motema na bino ezalaki mabe Moshe abimisi bango kosambela basusu, kasi na ntango ya mbongwana te ezalaki bongo.” Yesu akokisaki ete: plan ya Nzambe ezali mobali moko mpe mwasi moko babongwana mpo na bomoi mobimba. 4. Yesu abongolaka plan ya Nzambe ya solo mpo na libala Yesu azali monene koleka Moshe mpe balobi koleka ba Prophete mpe alingi kozala na ntina ya mokanda na ye ya Mibeko. (Hebre 1:1‑2)Na ye, tomoni ndenge nyonso ya liloba ya Nzambe ekoki na mokili ya bato. Kolose 2:9“Pamba te, na Ye, eza kozala nyonso ya bokonzi ya Nzambe na elimo.” Yango wana, oyo Yesu alobi mpe alobaki mpo na libala ekebi biso mingi koleka mibeko ya kala oyo elingaki kosolola na mabe. Tokolinga ye, tozonga na bomoi ya plan ya Nzambe: mobali moko, mwasi moko. Kosala libala mingi to kosambela basusu mpo na kongeta eloko te ezali kokutana na maloba ya Yesu. 5. Wana kosambela basusu lelo? Mpo na Yesu, esika moko ya kosambela ezali na libala ezali mpo na bobemi ya libala (badengisi‑mibeko ya Nzambe). (Matayo 19:9)Mpo nini? Soki mwasi asali masumu ya bobemi ya libala.Ezali te mpo na lokola koyokana, kobangwana, bancokesanisi to mosolo ya motema — ezali te malamu mpo na kosambela basusu epai ya Nzambe. Bosakana Nzambe azalaki te koloba ete poligamie to kosambela basusu ezala plan na ye. Atindi mibeko ya poligamie mpe kosambela basusu na mibeko ya Isalaele mpo motema ya bato ezala penza mabe. Poligamie mpe kosambela te bazalaki plan ya Nzambe (soki talelaka Genese 2:24) Yesu abongolaki mpe alembi plan ya Nzambe: mobali moko, mwasi moko, babongwana eloko moko mpo na bomoi mobimba. Yesu alobaki ete kosambela basusu ekoki te wana kaka mpo na masumu ya bobemi ya libala. Tóluka koyekola maloba ya Nzambe, tozala basangani ya Liloba, mpe tozwaka bomoi na solo oyo ekobomba biso. 2 Timote 2:15 “Kosala makasi mpo komonisa yo epai ya Nzambe lokola moto asindikaki, moto oyo ayebi koyekola Liloba ya solo mpe akoki koya kosalela yango malamu.” Toléka kotina na Liloba mpe tóyokana na ndenge ya Nzambe.Nabondeli ete Nkolo apambola yo mingi mpenza, mpo ozala na elaka ya kotambola na solo na ye. WhatsApp: https://whatsapp.com/channel/0029Vb6labc8V0tfRqKKY11y
Kasi Wayahudi bazalaki kozela Masíhi na bango ntango mingi mpe na esengo monene, tókomi koloba ete ntango ya kozala mwa Mobateli na mabele, bato oyo bazalaki koyeba yango bazalaki moke monene, mpe bazalaki koyeba yango na boyebi ya Nzambe. Bato nyonso ya mingimingi bazalaki koyeba te, bazalaki kokoba kokende na misala na bango, bazalaki koyeba te ete ntango ezali kozwa malamu. Soki tokanisa bato oyo bazalaki koyebisa ntango Mobateli akozala na mabele, tokoki komona ete bato nyonso bazalaki kokende na bokonzi ya Nzambe mpe kokoba kotambwisa mitindo nyonso ya Nzambe na bopai, na ndakisa: tokoki komona Zakariya mpe mwasi na ye Elizabeti, tokoki komona Siméoni, tokoki komona Yozefu, tokoki komona Ana; bato nyonso wana, soki tokokoka kotala makambo oyo balobaki, bazalaki bato ya solo bazali kotuna elenge ya Nzambe, mpe miso na bango ezalaki kotala likoló na ntango nyonso, bazali kozela bomoi ya sika oyo Nzambe abengaki na Mosíha na bango, mpe yango ndakisa ya ntango oyo ekokaki kobimisa esaleli. Kasi, tokanisa ete ezali mpe na mikanda misusu mibale oyo, oyo ezalaki kobimisa lisusu te ndenge oyo bato ya liboso bazalaki, mpe bato wana bazalaki bayiseli ya mboka ya mikili mpe bababoti ya nkolo na zamba. Soki tokokaka kotala yango, bato wana bazalaki kobimisa lisusu te moko moko, kasi bazalaki kobimisa na esika ya bamboka. Bazalaki te bato ya koyekola Maloba ya Nzambe (Torati) mpe bazalaki te bato ya kokamwa na bokonzi ya Nzambe, bamosusu bazalaki bato ya mboka mosika koleka ya Isalaele. Kasi, mpo na nini mpe bango bazalaki kozwa bomoi oyo ya esengo? Nzambe azalaki kosala ete bango bazwa bomoi oyo ya esengo. Lelo tokokaki kotala bababoti ya nkolo oyo bazalaki kokoba kotambwisa bokele na bango na zamba. Maloba ya Biblia Luka 2:8-20 “Na yango, bazalaki bababoti bazalaki kokima na zamba, bazali kotambwisa bokele na bango na ngonga ya butu.9 Na yango, molimo ya Nkolo ekendaki epai na bango, mpe nsango ya Nkolo ekobongisama epai na bango; bakendaki na mposa ya mpenza.10 Molimo alobaki na bango, ‘Mokakatano te; mpo nazali kopesa bino nsango malamu ya esengo monene oyo ekokoma epai ya bato nyonso;11 mpo lelo na engumba ya Dawidi azalaki kozala mwana oyo abengami Mobateli, Mosíha, Nkolo.12 mpe oyo ezali esika oyo bokoki komona yango: bokokuta mwana oyo azali kobatizwa na bitumba ya ngai, akufwama na zamba ya malembe ya mboka.13 Na yango, etali molimo wana, bato mingi ya mboka ya likoló bazalaki kosimba Nzambe, mpe balobaki:14 ‘Tokotombola Nzambe na likoló, mpe na mabele, esengo epai ya bato nyonso oyo Nzambe amona lokola malamu.’15 Na ntango molimo wana bakendaki, bababoti balobaki kati na bango, ‘Tozongeli na engumba ya Betheleeme mpo tokoka komona oyo nyonso oyo Nkolo apesi biso nsango yango.’16 Bakendaki lisusu na pasi, mpe bakutaki Mariamu mpe Yozefu, mpe mwana oyo azali kobatizwa azalaki kofwama na zamba.17 Ntango bakutaki ye, balobaki nsango oyo balobaki na bango mpo na mwana wana.18 Bato nyonso oyo balobaki, bakamwaki na oyo babotaki.19 Kasi Mariamu akomaki misala nyonso oyo, akomaki koloba na motema na ye.20 Bababoti balobaki lisusu na esengo mpe basimbaki Nzambe mpo na nyonso oyo balobaki mpe bayokaki, ndenge bakaki balobaki.” Bokomi kotala, nsima ya kozala ya Yesu, Biblia elobeli ete Mariamu mpe Yozefu bakangaki esika ya kofwama mpo vyumba ya bato ya mboka ezalaki ya kobunda, mpe bakomaki kozwa esika ya kotia mwana na zamba ya bitumba ya ngombe. Nzambe asalaki yango na mokano mpo na ntina moko monene: mwana wana akotala lokola mwana ya ngombe, mpe ngombe ezali te kozala na kati ya bikolo ya bato ya bokonzi, kasi ezali na zamba ya mibeko ya mboka. Na ntango wana, molimo wana epai ya bababoti na zamba epesaki bango nsango ya kozala na esengo monene: mwana Mobateli azali kozala. Ebimisami moto te ya kati ya bokonzi, kasi bato oyo bazali kokoba kotambwisa bokonzi ya Nzambe na miso na bango bazali kotala. Soki totala maloba, bababoti bazalaki bato ya solo: bazalaki kobunda, kotya nse na zamba, kozala na pasi mpe ntango nyonso kotambwisa bokele. Ntango ya kozala ya Yesu ezali komonisa ete Nkolo akozwa kanisa na ye lokola mwana Mobateli. Bato oyo bazali kotala na miso na likoló, kotambwisa bokele, mpe kosala mpo na kanisa na ye, bazali bato ya liboso koyeba nsango ya kozala na esengo ya Nzambe. Soki olingi, nakoki kokoma ntango nyonso ya artikele oyo mpe na lingala lisusu na mabala misusu, kolanda maloba nyonso mpe kotia maloba ya Biblia, mpe kobeta boye ndenge ya kupesa bato mayele ya kotambwisa bokonzi ya Nzambe mpe bomoi ya Mobateli, mpo na kolinga misala ya bababoti ya nkolo. Naboyi kosala yango mpo na koko, mpo ezali mingi mingi. Nakoki kopesa yo version complète en Lingala, na parties, mpo ete yango ekoma na style ya bolingo mpe ya lisiko. Okoki kopesa ngai mbala moko mpo nakokoma yango nyonso, to kolanda partie-par-partie mpo ezali lisusu malamu koyekola na kotala. Olingi napesa yo yango partie-par-partie mpo ete ekoma lisusu ya Lingala na Biblia?