Na Biblia mobimba, etumbeli (altar) ezali esika mosantu epai Nzambe akutanaka na bato. Ezali esika epai makabo, mbeka, mpe mabondeli etalisamaka. Na Boyokani ya Sika, etumbeli oyo ezali lisusu te ndako ya mabanga to ya bronze, kasi ezali etumbeli ya likoló, oyo ezali liboso ya kiti ya bokonzi ya Nzambe na mokili ya molimo (Baebre 8:5; Emoniseli 8:3).
Soki etumbeli ezali te, boyokani ya solo na Nzambe ekoki kozala te. Ezali esika oyo Nzambe atye mpo bokutani kati na Nzambe mpe moto esalema. Soki moto azwi boyokani na Nzambe kozanga koyeba motuya ya etumbeli, ezali kaka na ngolu (Baefese 2:8–9). Nzela ya Makomi epesaka te lolenge ya kopusana epai ya Nzambe kozanga etumbeli, mpe sik’oyo etumbeli yango ekokisami kati na Yesu Klisto, Nganga Monene na biso (Baebre 4:14–16).
Bato mingi soki bayoki liloba “etumbeli,” bakanisaka eteni ya liboso ya ndako ya losambo, mbala mingi ekembisami mpe etombolami. Kasi yango ezali kaka elembo. Etumbeli ya solo oyo esalaka ezali ya molimo mpe ezali na likoló, epai Yesu azali kosalela mpo na biso sik’oyo.
“Bazali kosalela na esika mosantu oyo ezali kaka ndakisa mpe elili ya oyo ezali na likoló…”— Baebre 8:5
Yesu akómi Moyokanisi ya Boyokani ya Sika, apesi te makila ya banyama kasi makila na Ye moko mpo na kopetola biso mpe kopesa biso nzela ya kokóma epai ya Nzambe (Baebre 9:11–14). Yango wana ezali kaka na nzela ya Klisto nde tokoki kopusana pene ya Nzambe.
Yesu azongisaki: “Ngai nazali nzela, solo mpe bomoi; moto moko te akendaka epai ya Tata soki aleki na ngai te.”— Yoane 14:6
Lobiko eutaka te na misala, na mimeseno ya losambo, to na makasi ya moto, kasi na kondima mosala oyo Klisto asilisaki na etumbeli ya likoló.
Ezali na bituluku mibale ya basantu oyo bazali kosangana na makambo oyo ezali kosalema na etumbeli ya likoló:
Bango nyonso bazali na libondeli ya kobondela mpo na basusu mpe bazali na posa makasi ya komona mwango ya lobiko ya Nzambe ekokisama.
Yesu ateyaki bayekoli na Ye kobondela boye:
“Tata na biso oyo azali na likoló, nkombo na Yo esantisama. Bokonzi na Yo boya; mokano na Yo esalema awa na mabele lokola na likoló.”— Matayo 6:9–10
Mondimi nyonso ya solo abondelaka mpo Bokonzi ya Nzambe etongama — likambo oyo ekoya, eyebani lokola Boyei ya Mibale ya Klisto mpe Bokonzi na Ye ya Mbula Nkoto (Emoniseli 20:4–6). Baanzelu bamemaka mabondeli yango liboso ya Nzambe ntango nyonso:
“Anzelu mosusu ayaki mpe atelemaki pene ya etumbeli azalaki na mbɛki ya wolo ya mpaka, mpe bapesaki ye mpaka mingi mpo atya yango elongo na mabondeli ya basantu nyonso likolo ya etumbeli ya wolo liboso ya kiti ya bokonzi.”— Emoniseli 8:3
Mabondeli yango ezali mpamba te; ezali kobongisa nzela mpo na bozongi ya Klisto mpe kosambisama ya mabele (Emoniseli 8:4–5).
Na emonaneli moko ya makasi, ntoma Yoane amonaki milimo na nse ya etumbeli — basantu oyo babomamaki mpo na kondima na bango:
“Ntango afungolaki elembo ya mitano, namonaki na nse ya etumbeli milimo ya bato oyo babomamaki mpo na liloba ya Nzambe mpe mpo na litatoli oyo babatelaki. Babelelaki na mongongo makasi: ‘Nkolo Mosantu mpe ya solo, okosambisa mpe okofuta makila na biso epai ya bato ya mabele kino ntango nini?’”— Emoniseli 6:9–10
Eteni oyo emonisi libondeli oyo ezali kokoba mpe posa ya bosembo epai ya baoyo bazali na likoló. Bazali kaka te kozela; bazali kobelela mpo bosembo ya Nzambe emonana. Balingi komona Bokonzi ya Nzambe ekokisama mpe basumuki basambisama (Emoniseli 19:1–2).
Ntango basantu awa na mabele bazali kobondela, “Bokonzi na Yo boya,” basantu na likoló bazali koloba, “Nkolo, kino ntango nini?” Mabondeli yango mibale ezali komonisa makambo mibale ya mokano moko:
Nzambe azali koyanola mabondeli yango — mpe ntango oyo etikali ezali mokuse.
“Moko na moko apesamaki elamba ya mpembe, mpe bayebisaki bango bázela mwa ntango moke lisusu…”— Emoniseli 6:11
Yango elakisi ete tozali na ntango ya kozela oyo Nzambe atye — ntango ya mawa epai sango malamu ezali koteyama na bikólo nyonso liboso ya nsuka eya (Matayo 24:14).
Makomi ekebisi biso ete mokolo ya Nkolo ekoya na mbalakaka lokola moyibi na butu (1 Batesalonika 5:2–3). Bilembo ezali zingazinga na biso: bitumba, maladi makasi, kobeba ya bizaleli, mpe bokoli ya ba-système ya boyangeli ya mokili mobimba (lokola bilembo ya elembo ya nyama, Emoniseli 13:16–17).
Yesu Ye moko akebisaki:
“Koningana minene ya mabele ekozala, nzala mpe maladi na bisika ndenge na ndenge… mpe makambo ya kobangisa mpe bilembo minene ekouta na likoló.”— Luka 21:11
Makambo nyonso oyo ezali komonisa kolongolama ya Lingomba pene, elandi na Mpasi Monene, mpe kosopama ya nkanda ya Nzambe (1 Batesalonika 4:16–17; Emoniseli 16).
“Bato bakoluka kufa kasi bakomona yango te; bakolinga kufa, kasi kufa ekokima bango.”— Emoniseli 9:6
Oyo ezali te ntango ya sango malamu ya malembe oyo epesaka kaka malamu kozanga kobongola motema. Ezali ntango ya kolamuka (Baroma 13:11), kobongola motema na solo, mpe kozonga epai ya Nzambe. Baprofeta ya lokuta mpe bateyi ya bomengo bakokoba kokosa bato mingi — ata baponami soki ekoki (Malako 13:22).
“Bokota na ekuke ya moke; mpo ekuke ezali monene mpe nzela ezali monene oyo ememaka na libebi, mpe bato mingi bakotaka kuna.”— Matayo 7:13
Soki olandi nzela oyo, obotami lisusu (Yoane 3:3–5), mpe ezala Yesu azongi lelo to nsima ya bambula mingi — okozala pene.
“Talá, nazali koya noki. Esengo na moto oyo abateli maloba ya esakweli ya buku oyo.”— Emoniseli 22:7
Tika Nkolo apambola yo, apesa yo makasi, mpe abongisa yo mpo na bozongi na Ye oyo ezali pene.
Amina.
Print this post
Ezalaki kozala na mokolo oyo, eloko moko te ya lifelo ekobundama, mokolo oyo eloko ya suka ya mpiko ekobebisama (1 Bakorinti 15:26, ESV).
Na mokolo wana, bakristo bakoyebisama na mibeko mipya, mibeko ya nguya mpe ya nguya ya Nzambe. Mopapa Paulo akomeli yango “mibeko ya lifelo” to “mibeko ya nguya” (1 Bakorinti 15:42-44, NIV). Ntango korima ya suka ekokoma, bato nyonso oyo batikaki Yesu Kristo na motema, ezala bazali na bomoi to bafandi, bakoyebisama. Bato bazali na bomoi ntango Yesu akotaki bakobongwana moko na moko, mpe bato oyo bafandi bazokoma bato oyo bazali na bomoi oyo ebongi te (1 Bakorinti 15:51-52, NIV).
“Leloko! Nalingi koteya bino lolenge moko ya mistere. Tokokoma te bato nyonso, kasi tokoyebisama nyonso,na ndenge moko, na mokolo moko ya kanyaka ya liye, ntango korima ya suka ekolobama. Mpiko ekolobama, mpe bato oyo bafandi bakokoma bato oyo bazali na bomoi ya seko, mpe tokoyebisama.”(1 Bakorinti 15:51-52, ESV)
Bato oyo bafandaki na bolumi, makila, to bokono, kasi basengaki Nzambe na motema, bakoyebisama mpe bakosilisa bolumi nyonso. Bato bazali te na makila, mitema mabe, te na bokono, te na bolumi. Mibeko ya lifelo ezali kitoko, ezali na bomoi, te na bolumi to kobomba (Filipi 3:20-21, NIV). Ata bato oyo bazalaki na bokono ya minene lokola kansa to diabete, bakoyebisama bazali na bomoi oyo ekokaki te na bokono yango.
Ekoki kolakisa yango na likambo ya lifelo ya Lazare (Yohane 11:38-44, NIV). Lazare akufi na nzoto, lokola akweaki mpe na bolumi. Ntango Yesu akomaki ye, Lazare akobandaki na bomoi mpe akokaki lisusu. Nzoto na ye oyo ezalaki kobomba, ekokaki mpe etambolaki na bomoi, ezalaki malamu. Lifelo wana ezali lokola etamboli ya lifelo ya suka oyo bakristo nyonso bakokokisa.
Na mokolo wana, bato nyonso oyo bafandaki na bobangi to bolumu bakokoma na nguya, bakokoma na bomoi ya seko mpe na nguya. Bakoyebisama na mobembo ya kosepela:
“Wapi, o lokola, liloba na yo ya kobundisa? Wapi, o lokola, likasi na yo?”(1 Bakorinti 15:55, NIV)
Lifelo, oyo ezalaki kobunda bato, ekobebisama na nguya ya Yesu Kristo. Nguya wana ezali kokoma likambo ya seko mpo na bato nyonso oyo bayebi Yesu (Baroma 6:9-10, ESV).
Nzoto ekufi ezali kolakisa suka ya bomoi ya mokili oyo, kasi esengo ya lifelo ezali motuya ya kondima ya bakristo. Mopapa Paulo alobeli ete likasi ya lifelo, malamu mpe kobundisa oyo epesaka, ekokangama na Yesu (1 Bakorinti 15:56, NIV).
Lelo ezali motuna ya ntina: Soki obetaki Yesu Kristo lokola Mokonzi na Yo, wapi okokoma na mokolo wana ntango bato oyo bafandi bakobandaka na bomoi mpe bato ya solo bakoyebisama na bomoi oyo ekokaki te? Biblia elobeli ete te bato nyonso bakokokisa lifelo, kaka bato oyo bazali na Yesu na kondima mpe elimo mosantu bakokoma na nguya ya lifelo (Yohane 11:25-26; 1 Yohane 5:12).
Oyo ezali kondima na yo? Omoni ete na mokolo wana, okokokisa lifelo mpe okokota na bomoi ya seko? To okobundama mpo na komona mpasi monene oyo eyebani na Likita ya Mokonzi ya Mokili ya Sika, kolanda na bokonzi ya Antikristo?
Soki ozali na bomoi ntango Yesu akotaka, okoyebisama elongo na Ye mpo na kokutana na ye na likolo? (1 Bathesalonike 4:16-17, NIV). Esengo oyo, elingi kolobela Rapture, ezali kopesama na bakristo nyonso oyo basalaka na kondima mpe bazali na bokonzi.
Soki ozali na motema te mpo na kondima na yo, zua yango lokola motuna ya ntina. Pas na kondima na Yesu mpe bomoi oyo ekokaki na Ye, okokokisa lifelo te na mokolo wana. Kotala ya Nkolo ekosangisa bato mosusu bazali na botɔndi na bolili na bango, mpe bakoluka bokonzi ya Nkolo te, kasi bakobeta na likambo ya boboto.
Maranatha! Tala, Nkolo Yesu!
Davidi azalaki mokonzi ya Isalaele, azingamaki na basoda ya mpiko mpe ya nguya mingi. Basoda wana bakabolamaki na bituluku misato: ya liboso ezalaki na basoda misato ya motuya, ya mibale ezalaki na basoda mibale, mpe ya misato ezalaki na basoda tuku misato na sambo (2 Samuele 23:8-39).
Lelo tokoluka kotalela mokuse moko kati na basoda misato ya nguya, kombo na ye Eleazare, mpe liteya ya mozindo oyo bomoi na ye epesaka biso.
Eleazare, mwana ya Dodo, azalaki moko kati na basoda misato ya makasi ya Davidi. Mokolo moko, bakutanaki na mampinga minene ya Bafilistini (2 Samuele 23:9-10). Na tango wana, basoda ya Isalaele bakimaki, mpe Eleazare atikalaki ye moko. Kasi atikalaki kotɛlɛma makasi, pamba te atielaki motema na nguya ya Nzambe, kasi te na motango ya bato.
Asimbaki mopanga na ye makasi mpe abetaki Bafilistini ye moko, ata tango akómaki kolemba. Biblia elobi ete loboko na ye ekangamaki na mopanga.
2 Samuele 23:10“Abimaki mpe abetaki Bafilistini kino loboko na ye elemba, mpe mopanga na ye ekangamaki na loboko na ye. Mpe na mokolo wana, Yawe asalaki lobiko monene.”
Ata soki nzoto na ye elemba, Nzambe asimbaki ye na nguya ya likoló. Na nzela ya kondima mpe kokanga motema ya Eleazare, Nzambe apesaki bolongi monene. Tango basoda mosusu bazongaki, basalaki kaka mosala ya kosangisa biloko ya bitumba.
Liteya: soki tokangami makasi na makanisi ya Nzambe, Nzambe mpe akangami na biso mpo na kopesa biso nguya ya kokokisa mokano na Ye.
Soki ozali koluka mokano ya Nzambe na motema na yo mobimba, mokano wana nde ekosunga yo mpe ekobatela yo. Nzambe abosaka te bato oyo balandaka Ye na bosembo.
Ata na tango ya kolemba, mokano ya Nzambe etikalaka na biso mpe epesaka biso nguya ya kokoba.
Yisaya 40:29-31“Ye apesaka nguya epai ya moto oyo alembi, mpe apesaka makasi epai ya moto oyo azangi makasi. Bilenge mpe balemba, kasi bato oyo bazali kotiela Yawe motema bakozwa nguya ya sika; bakopumbwa lokola bankondi, bakopota mbangu mpe bakolembate, bakotambola mpe bakokangate.”
Soki moklisto azali kotengatenga kati na Nzambe mpe mokili, akoki kobungisa nguya ya Nzambe. Nzambe atosaka boponi ya moto.
Bato mingi babandaka na molende, kasi sima balembaka mpo na mikakatano. Kasi Nzambe azali sembo tango nyonso.
Bafilipi 1:6“Nazali na kondima ete Ye oyo abandaki mosala malamu kati na bino akokokisa yango kino mokolo ya Yesu Kristo.”
Soki ozali naino kolanda Kristo te, bongola motema, tika masumu, mpe zwá batisimo na nkombo ya Yesu Kristo, mpe okozwa Molimo Mosantu.
Matayo 28:19“Bokende, bokómisa bato ya bikólo nyonso bayekoli, mpe bobatisa bango na nkombo ya Tata, ya Mwana mpe ya Molimo Mosantu.”
Misala 2:38“Bólongola masumu, mpe moto na moto abatisama na nkombo ya Yesu Kristo mpo na bolimbisi ya masumu, mpe bokozwa likabo ya Molimo Mosantu.”
Yowane 16:33“Na mokili bokozala na pasi, kasi bózala na molende, pamba te nalongi mokili.”
Shalom.
Bolámu na nkombo ya nguya ya Nkolo na biso Yesu Kristo!Lelo tokokanisa ndakisa moko monene ya Bolólo ya Bafilipi, Batesaloniki mpe Babéria — mangomba ya Makedónia — oyo bamonisaki kondima mpe bopesi ya kokamwa. Lokola bandimi, tokobengama kokóla “uta nkembo kino na nkembo” (2 Bakorinto 3:18) na nzela ya koyeba Liloba ya Nzambe malamu, mingi mingi na likambo ya bopesi mpe bokonzi ya biloko (stewardship).
Makedónia ezalaki na mangomba misato minene: Tesaloniki, Filipi mpe Beria, oyo nyonso bamonanaki na kondima makasi mpe bopesi monene ata na kati ya komekama makasi (Misala 17). Ntoma Polo alobeli bango na 2 Bakorinto mokapo ya 8.
“Bandeko, tolingi bóyeba ngolu oyo Nzambe apesi mangomba ya Makedónia; kati na komekama makasi, esengo na bango emonani mingi, mpe bobola na bango monene ebimisi bopesi ya monene.”(2 Bakorinto 8:1–2)
Bobola na bango ezalaki te epekiseli ya ngolu ya Nzambe. Ezali kolakisa ete bopesi ya solo ewutaka na ngolu ya Nzambe, kasi te na bozwi ya biloko.
“Nzambe akoki kopesa bino ngolu nyonso na ebele, mpo bózala na nyonso oyo bozali na yango, mpo na kosala mosala nyonso ya malamu.”(2 Bakorinto 9:8)
“Pamba te bapesaki kolanda makoki na bango, mpe ata koleka makoki na bango, na mokano na bango moko.”(2 Bakorinto 8:3)
Bapesaki na mokano ya motema, na makasi te.
“Moto na moto apesa kolanda mokano ya motema na ye, kasi te na mawa to na kofungwama, pamba te Nzambe alingaka mopesi ya esengo.”(2 Bakorinto 9:7)
Biloko nyonso ezali ya Nzambe:
“Mabele mpe nyonso oyo ezali na kati na yango ezali ya Yawe.”(Nzembo 24:1)
Bopesi na bango ezalaki lokola losambo mpe bolingo.
“Likabo nyonso ya malamu mpe ya kokoka ewutaka epai ya Tata ya pole.”(Yakobo 1:17)
“Basengaki biso na makasi ete tópesá bango nzela ya kosalela bato ba-bonzámi.”(2 Bakorinto 8:4)
Bamonaki bopesi lokola libaku ya lipamboli.
“Na ebandeli ya sango malamu, bino moko kaka nde bosanganaki na ngai na makambo ya kopesa mpe kozwa.”(Bafilipi 4:15)
“Liboso bapesaki bomoi na bango epai ya Nkolo, mpe sima epai na biso kolanda mokano ya Nzambe.”(2 Bakorinto 8:5)
Bopesi ya solo ewutaka na bomoi oyo epesami mobimba epai ya Kristo.
“Bópesá banzoto na bino lokola mbeka ya bomoi, ya bule mpe ya kosepelisa Nzambe.”(Baroma 12:1)
Polo abengi biso tósala lokola bango (2 Bakorinto 8:8). Mateya minene:
Bopesi etali motema, kasi te bozwi.
Bopesi ya mbeka epesaka Nzambe nkembo.
Tosengeli kopesa na esengo, kasi te na makasi.
Kosangana na mosala ya Nzambe ezali lipamboli.
Bopesi ezali disipilini ya molimo mpe mosala ya kondima. Ezali na ngolu ya Nzambe, kasi te na makasi ya moto.
Ndakisa ya mwasi mokufi (widow) mpe bilembi mibale:
“Mwasi oyo abwaki koleka bango nyonso, pamba te abwaki nyonso oyo azalaki na yango mpo na kozala na bomoi.”(Marko 12:43–44)
Tólanda ndakisa ya Makedónia: kopesa na esengo, na bolingo mpe na mbeka. Bopesi na biso etalisaka bolingo na biso epai ya Yesu Kristo,
“Atako azalaki mozwi, akomaki mobola mpo na bino, mpo ete bino bokoma bazwi na nzela ya bobola na ye.”(2 Bakorinto 8:9)
Nkolo apambola biso mpo tózala bapési ya esengo, bapési ya bolingo mpe babombi ya malamu ya mapamboli na Ye. Amen.
avid alobi:
Zaburi 56:3-4 (NIV)“Ntango nazali na motema ya koyoka mabe, nakotika motema na ngai na yo. Na Nzambe, oyo nazali kosepela na Liloba na Ye, nakotika motema na Nzambe mpe nakoyoka mabe te. Ndenge nini bato ya moke bakoki kosala ngai mabe?”
Lemba oyo ezali kolakisa botondi ya koyika motema na Nzambe lokola lisalisi na motema ya koyoka mabe. David, ata na mikakatano ya koboma, alandi kondima na esika ya koyoka mabe. Zaburi elakisaka ete koyika motema ya mpenza epai ya Nzambe ezali koleka kolinga motema na bato.
Ntango tokoki kozala na mabele, ata soki toyebi mpenza ntango nyonso to “bongisi” na kondima, tokokutana na bato ya kosala mbala moko mpe mikolo ya koyoka mabe. Biblia elobi ete ata bato ya Nzambe bazali kosangana na mikakatano (Yoane 16:33; 2 Timote 3:12). Mikolo oyo ya koyoka mabe ekotika kondima na biso mpe elakisaka motema ya kokoka na Nzambe.
David aloba mikolo oyo lokola “mikolo ya koyoka mabe na ngai” — mikolo ya lisusu ya mpasi ya motema mpe ya elimo.
Yoob 1:13-19 (KJV)Ayokaki bana na ye nyonso na likama moko, kasi azalaki kokoka na Nzambe.
Ebr. 11:37-38“Bazolamaki na mabanga, bazali kosala mpasi mpe makambo mabe; bazalaki kobeta na nse ya bato mpe kokotisa na bikanda.”
Filipi 2:25-27 (ESV)Epafroditus azalaki na lifelo mpo na bolamu ya nsango malamu, elakisi ete bakonzi ya Nzambe bazali kosangana na mikakatano monene.
Matayo 26:14-16 (NIV)Kopona oyo ekoki kosala likama mpe koluka motema ya kondima.
Yoob 1:21 (NASB)“Kokoka mpe kozela Nzambe na bomoi ya kondima ezali esengeli.”
Soki okutana na ntango ndenge wana, kobanga te mpe kotika Nzambe te. Kasi landa ndakisa ya David:
“Ntango nazali na motema ya koyoka mabe, nakopesa motema na yo.”
Kondima oyo ezali mosala ya kondima oyo elakisaka bokonzi mpe boboto ya Nzambe, ata soki makambo ezali minene mpe mabe.
Yoob azali ndakisa monene: ntango mwasi na ye amukaki ete ayeba Nzambe mpe akufa, ayokaki te.
Yoob 2:9-10 (ESV)Eyi elakisi kondima ya kokoka mpe esengo ya kozela Nzambe.
Yeremiya 29:11 (NIV)“Nayebi makambo oyo nazali na yango mpo na yo,” Nkolo alobi, “makambo ya kopesa yo boboto mpe te ya kosala yo mabe, makambo ya kopesa yo esengo mpe elikya ya suka.”
Loba oyo emonisi ete makambo ya Nzambe ezali mpo na boboto ya biso, ata soki tokoki te komona nzela.
Yakobo 5:11 (ESV)“Tala, tomemaka bato oyo bazelaki kokoka lokola bakonzi. Oyokaki kondima ya Yoob mpe obonaki makambo ya Nkolo, ndenge Nkolo azali na motema ya boboto mpe bolingo.”
Boboto ya Nzambe esalelaka bato oyo bazali kokokisa mpasi.
Na Yoob, Nzambe asalaki mikei oyo ayokaki kopona mpe amoniselaki ye libota ya sika.
Yoob 42:10-17 (NIV)
David, ntango Saul azalaki koteya ye, ayokaki te koyika motema na Nzambe. Na nsuka, Nzambe amoniselaki mpe akokisaki ye.
Mikolo oyo emonisi misala ya esengo ya Bokristo:
Yesaya 53:4 (NIV)“Azozela mpasi na biso mpe ayokaki makambo ya mpasi na biso…”
Yesu ayokaki mabe mpe mpasi na biso mpo biso tokoka kozwa esengo.
Nkolo apambola yo mpe akokisa motema na yo na mikolo ya koyoka mabe na yo.
olingo ya motema ezali likama ya motuya oyo moto nyonso ya kondima Yesu na bomoi na ye asengeli kozala na yango. Ezalaka ndenge ya Nzambe moko, oyo azali na lwaki mpe bolingo ya motema (Zaburi 103:8).
“Yehova azali na lwaki mpe na bolingo, azali na motema moke ya koluka koboma mpe azali na bolingo monene.”— Zaburi 103:8
Ndenge nini tosengeli kozala na bolingo ya motema?Pona tika, Tata na biso ya likolo azali na bolingo ya motema.
“Kozala na lwaki, lokola Tata na bino azali na lwaki.”— Luka 6:36, NIV
Lokola bana ya Nzambe, tosengeli kopesa motema na kolanda ndenge ya Tata (Baefese 5:1-2). Bolingo ya motema ezalaka te kaka moninga ya motema, kasi ezali mosala oyo etali kosalisa bato oyo bazali na likama mpe ntina ya Nzambe na bolingo ya malamu (1 Yohana 4:7-8).
“Bino nyonso oyo bolinga, ezali na Nzambe mpe oyo azali kolinga, azali koyeba Nzambe.”— 1 Yohana 4:7-8
Bibele elobi mpo na bolingo ya motema mpe lwaki, oyo ezali kokutana mingi kasi ezali na minene moke ya nkombo:
“Nzambe atikaki biso na bolingo na ye, te mpo na misala na biso ya malamu, kasi na lwaki na ye.”— Tito 3:5
“Yesu amonaki bango, mpe ayokaki bolingo ya motema.”— Mateyo 9:36— Marka 1:41
Na ndakisa, solda oyo akitisa moto ya mabe oyo asundolami mpo na bolingo mpe koyeba likama ezali kolakisa bolingo ya motema. Kosila te na mposa ya kotalela ndakisa ezali lwaki.
1) Bolingo mpo na balwakiMosala ya kosilisa balwaki ya Yesu ezalaki kobanda na bolingo ya motema, te kaka mpo na nguya to mposa ya kosala yango.
“Moto moko ya bakufaki ayokaki Yesu mpe alobaki, ‘Soki olingi, okoki kosilisa ngai.’ Yesu amonaki bolingo ya motema mpe amepesaki maboko mpe asilisaki ye.”— Marka 1:40-42, NIV
Bolingo ya motema elimbolaka kopesa mokano na likama ya mosusu mpe kosala eloko mpo na kosalisa ye.
“Pona tozali na mokonzi oyo akoka kosala biso mokonzi ya motema oyo ayeba makambo nyonso.”— Ebre 4:15
2) Bolingo mpo na bato oyo bazali na mposa
Bolingo ya solo etondi na kosala eloko mpo na bato oyo bazali na mposa.
“Soki moto azali na biloko ya moke ya mokili mpe amonaka ndako to moninga oyo azali na mposa mpe akoki te kozala na bolingo mpo na ye, ndenge nini bolingo ya Nzambe ekoki kozala na ye? … Tosengeli kolinga te na maloba, kasi na misala mpe na solo.”— 1 Yohana 3:17-18, NIV
Bolingo ya Nzambe emonani na kopesa mpe kosala, kolakisa motema ya Nzambe mpo na bato oyo bazali na mposa (Mitano 19:17).
“Moto oyo azali kosalisa moto oyo azali na mposa, azali kopesa Nzambe mpo na ye.”— Mitano 19:17
3) Bolingo mpo na bato oyo bazali na likamaTina ya Samari malamu (Luka 10:30-37, NIV) elimbolaka bolingo ya motema lokola mosala: Samari azali kozala na motema mpe kosala eloko mpo na moto oyo abomi mpe atelemi.
Yesu alobaki ndenge Samari azalaki na bolingo, mpe alingaki biso kolinga bato lisusu te kaka na mokili to esika ya bolongwi ya bokristo.
4) Bolingo mpo na bato oyo bakutamiTina ya mwana moke ya mabe (Luka 15:11-32, NIV) elakisa motema ya Nzambe na bato oyo bazali na mposa ya kobongisa.
Tata azalaki kosala makasi mpo na kosangisa mwana na ye oyo abomaki, kolakisa nkembo ya Nzambe epai ya bato oyo balongwi te.
Tosengeli kolanda bolingo oyo na bomoi na biso mpe kosalisa bato oyo babomaki (Galatia 6:1).
5) Bolingo na Ndako ya KristoEklezia esengeli kozala na bolingo ya motema kati na kati.
“Kozala na bolingo mpe bolingo ya motema epai ya moto na moto, mpe kolimbola mokili mpo na bolingo ya Kristo oyo Nzambe apesaki bino.”— Baefese 4:32
Na Biblia, bolingo ya motema ezali likama ya Nzambe mpe nzela ya bomoi oyo esengeli. Ezalaka ndenge ya Nzambe moko (Eksodo 34:6) mpe epesami na Yesu, oyo ayaki kozala na bomoi ya moto (Yohana 1:14).
“Bolingo ya motema ezali eloko ya Mosantu, ezali nsango ya bomoi ya Nzambe, mpe ezali nsango ya kondima ya solo.”— 1 Bakorinti 13; Galatia 5:22; Yohana 13:34-35
Lokola Yesu alobaki na Luka 6:36:
“Kozala na lwaki, lokola Tata na bino azali na lwaki.”
Shalom
Levitiki 19:14 (NIV)
“Okobɛta te moto oyo ayokaka te, mpe okotia te eloko ya kobɛtama liboso ya moto oyo amonaka te, kasi okobanga Nzambe na yo. Ngai nazali Yawe.”
Mobeko oyo ya nguya mingi uta na buku ya Levitiki ezali kati na mibeko ya bosantu ya Nzambe, epai Ye abengaka bato na Ye bábika na bosembo, na motema ya mawa, mpe na botosi ya monene epai na Ye. Na vɛrsɛ oyo, Nzambe apekisi kosalela bato ya bolɛmbu mabe — mingimingi baoyo bazali bakufi matoyi to bakufi miso — lokola elembo monene ya ndenge esengeli totalela bato nyonso oyo bazali na bolɛmbu to na bosenga ya lisungi.
“Moto oyo ayokaka te” mpe “moto oyo amonaka te” bazali bato ya solo, kasi mpe bazali elembo. Bazali kolakisa bato oyo, mpo na ndelo ya bomoi to bozangi boyebi, bakoki kosalelama mabe noki. “Eloko ya kobɛtama” ezali nyonso oyo ekoki kosala ete bakweya to bábebisa bomoi na bango — ezala ya nzoto, ya mayoki, to ya molimo.
Mpo na nini Nzambe atiyi likebi monene na likambo oyo? Pamba te Nzambe azali Nzambe ya bosembo mpe ya mawa (Mikɛ 6:8), mpe abengaka bato na Ye bámema ezaleli na Ye. Kosalela bolɛmbu ya bato mosusu mabe ezali kaka te kozanga bosembo, kasi ezali mpe kozanga kotosa bosantu mpe bolingo ya Nzambe. Vɛrsɛ oyo ezali kokundola biso ete kobanga Nzambe elingi koloba kobatela mpe kotosa bato ya bolɛmbu, kasi te kosala bango mabe.
Kanisa moto oyo amonaka te azali koluka kokatisa nzela moko oyo mituka ezali koleka mingi. Na momesano, moto akosunga ye mpo akatisa nzela na kimya, kolakisa motema ya mawa mpe boboto. Kasi kotia ye na likama na nko ezali likambo ya motema mabe mpe ya bozangi bomoto.
Na mawa, lolenge ya ezaleli boye ezali komonana mingi na bomoi ya mokolo na mokolo. Ndakisa, moto moko alingi kosomba telefone kasi ayebi te soki ezali ya malamu to te. Na esika ya koloba solo, moto ya koteka akoki kokosa ye, kotekela ye telefone ya lokuta na ntalo ya ya solo. Moto asombi, mpo ayebi te, akufaka na mbongo na ye. Yango nde kaka Levitiki ezali kopamela: “kotia eloko ya kobɛtama liboso ya moto oyo amonaka te.”
Lolenge oyo ya bokosi ezali kobundisa bosembo ya Nzambe. Na Biblia mobimba, Nzambe apamelaka bokosi mpe abengaka bato na bosembo mpe boyengebene (Masese 11:1; 20:23). Na mawa, ezaleli wana ekómi mingi mpe elakisaka motema ya masumu oyo naino ebongwani te na ngolu ya Nzambe.
Lisolo ya Eva na elanga ya Edene (Ebandeli 3) ezali kokundola biso ndenge Satana asalisaki bozangi boyebi na ye mpo akosa ye. Na esika ya kokamba ye na botosi, bokosi ya Satana ememaki masumu na mokili. Ndenge moko mpe, bato lelo basalelaka bozangi boyebi to bolɛmbu ya bato mosusu mpo na litomba na bango moko, bazali kokoba libula ya masumu.
Tango mosusu, bato basalelaka banzela ya mokuse mpo na kobakisa litomba na bango na mbuma ya bato mosusu. Ndakisa, molambi akoki kotia biloko ya kobakisa to ya mabe na bilei mpo na kobakisa motuya, mpo ayebi ete bakiliya bakomona te. Yango ezali kaka te bokosi, kasi mpe ezali kotia bomoi ya bato na likama, mpe ezali kopelisa Nzambe mpenza te (Masese 12:22).
Kasi likambo ya mawa koleka nyonso ezali tango bakambi ya lingomba to basaleli ya Nzambe basalelaka bolɛmbu ya molimo to ya mayoki ya bato — bakosaka bango to bakangisaka bango na kobanga — mpo na kozwa mbongo to bokonzi. Yesu Ye moko apamelaki ezaleli wana ya bokosi mpe ya lokuta (Matai 23:14).
Nzambe abengi biso tózala lokola Yobo, oyo alobaki:
Yobo 29:15 (NIV) “Ngai nazalaki miso mpo na moto oyo amonaka te, mpe makolo mpo na moto oyo azalaki motungisi.”
Tobengami kosalela mpe kosunga baoyo bazali na bosenga, kokamba bango na nzela ya solo mpe kobatela bango na likama. “Kobanga Yawe” elingi koloba kotosa Ye na kosala bosembo, kolinga mawa, mpe kotambola na komikitisa (Mikɛ 6:8).
Tango tobatelaka bato ya bolɛmbu mpe tobikaka na boyengebene, tomonisaka ezaleli ya Nzambe mpe tozwaka mapamboli na Ye — “mikolo mingi ya malamu” na mokili na Ye (Nzembo 91:16).
WhatsApp
Mbóté na nkombo ya Nkolo mpe Mobíkisi na biso Yesu Kristo.
Tozali kopesa Nzambe matóndi mpo na ngolu na Ye oyo apesi biso mokolo mosusu ya bomoi. Lokola tobandi, nabengisi yo omitungisa elongo na ngai na solo moko ya makasi ya Biblia—mokumba ya bomoko ya elimo kati na Lingomba, lokola litatoli epai ya mokili.
Ntango tolobi “bato ya libándá,” tolobi bato oyo bazali ya mokili to balandi ya mangomba mosusu. Kosakola Sango Malamu ekómi mpasi na mikolo na biso—kasi mpo na nini?
Ezali solo ete “Nkolo ayebi bato na Ye” (2 Timote 2:19), kasi solo yango ekoki te kozala ntina ya koboya Mokano Monene (Matai 28:19–20). Likambo ya solo ezali awa: Lingomba elongi kotambola na bomoko ya elimo.
Liboso moke ya kufa na Ye na ekulusu, Yesu asalaki libondeli oyo etondi na bozindo:
Yoane 17:21–23“Tika ete bango nyonso bazala moko; ndenge Yo, Tata, ozali kati na Ngai mpe Ngai kati na Yo, tika ete bango mpe bazala kati na biso, mpo ete mokili andima ete otindaki Ngai.Napesaki bango nkembo oyo opesaki Ngai, mpo ete bazala moko, ndenge biso tozali moko.Ngai kati na bango mpe Yo kati na Ngai, mpo ete bakóma ya kokoka na bomoko, mpo ete mokili eyeba ete otindaki Ngai, mpe olingaki bango ndenge olingaki Ngai.”
Na ndambo oyo, Yesu alakisaki ete bondimi ya Sango Malamu na miso ya mokili etali mbala moko bomoko ya bandimi. Tango Bakristo bazali kotambola na bomoko oyo Elimo Mosantu abimisaka, yango ezali kotatola ete Yesu azali Mwana na Nzambe oyo Tata atindaki.
Yesu abengaki te bomoko ya likoló ya miso—lokola boyokani ya mindelo to boyokani ya mangomba. Kasi azalaki kobondela mpo na bomoko ya elimo, oyo ewutaka na Elimo Mosantu.
Baefese 4:3–6“Bosala makasi kobatela bomoko ya Elimo na ekanganeli ya kimya.Ezali na nzoto moko mpe Elimo moko—ndenge bobengami na elikya moko;Nkolo moko, bondimi moko, babatizimo moko;Nzambe moko mpe Tata ya bato nyonso, oyo azali likoló ya nyonso, azali kosala na nyonso, mpe azali kati na nyonso.”
“Bomoko ya Elimo” oyo ezali ya kotonga na mateya ya solo mpe kopesama nguya na Elimo. Ezali kaka te ya mayoki to ya boyangeli, kasi bomoko ya solo mpe ya bolingo, oyo etongami likoló ya Yesu Kristo.
Ezali te mosakoli, te mosantu, to mobandisi ya lingomba—kasi Nkolo oyo asekwaki (Misala 4:12). Azali libanga ya litongi (Baefese 2:20).
Bondimi oyo etongami likoló ya Mikanda Mosantu, kasi te na masapo ya bato (Yuda 1:3; 2 Timote 3:16–17).
Lingomba ya ebandeli ezalaki kosala babatizimo na kozindisa, na nkombo ya Yesu (Misala 2:38; 8:16; 10:48; 19:5). Yango eboyi te bosolo ya Nzambe ya Atatu (Matai 28:19), kasi etatoli ete lobiko eyaka na nkombo oyo emonisami—Yesu (Misala 4:12).
Elimo Mosantu avandaka kati na mondimi nyonso, akangisaka biso na nzoto moko (1 Bakorinto 12:13), mpe apesaka biso makasi ya kobota mbuma (Bagalatia 5:22–23).
Soki Lingomba etongami mpe etamboli kolanda solo oyo, litatoli na biso epai ya mokili ekómi na nguya mpe etindaka bondimi—kaka te na maloba, kasi na bomoi mpe na bolingo.
Yesu alobaki:
Yoane 13:35“Soki bozali kolingana bino na bino, na yango bato nyonso bakoyeba ete bozali bayekoli na Ngai.”
Bokabwani etindaka nsango ya mobulu. Tango bandimi bakabwani mpo na mindelo, mateya, to boluki ya mposa ya moto, Sango Malamu ekómi polele te na miso ya mokili.
Yango wana tosengeli kotuna biso moko:Bomoko oyo Yesu abondelaki ezali solo kati na biso lelo?
Soki te, tosengeli kondima ete eloko moko ebukani. Mpe soki ebukani, esengeli kosalama lisusu—kaka te mpo na biso, kasi mpo na Sango Malamu epai ya bikólo.
Yango ezali kaka te mokano ya moto moko; ezali mobeko ya Nzambe.
Yoane 17:23“Ngai kati na bango mpe Yo kati na Ngai, mpo ete bakóma moko ya kokoka, mpo ete mokili eyeba ete otindaki Ngai…”
Tika ete, na lisungi ya Elimo Mosantu, tozonga na bomoko ya Biblia—na mateya, na Elimo, mpe na bolingo. Tango tokosala bongo, tokotika kobunda mingi mpo na kondimisa bato na ntina ya Kristo.Bomoko na biso moko ekosakola Kristo epai ya bikólo.
Shalom.Yaka, Nkolo Yesu!
Nzinzi ya makila epesaka biso ndakisa ya polele. Soki ekiti na moto mpe ebandi komela makila kozanga kotɛlɛma, ekotikala komela kaka kino libumu na yango ekopanzana—mpe ekokufa mpo eyebaki te ntango ya kotika.Likambo oyo ya bomoi ya nzoto emonisi solo moko ya molimo:bato oyo babandi kolinga mbongo mingi bayebaka lisusu te tango nini “ekoki.”Bolingo ya mbongo ekangaka miso ya motema mpe ememaka moto na bobebi.
Mosakoli (Ecclésiaste) 5:10–11 elobi:
“Moto oyo alingaka mbongo atondaka te na mbongo; mpe oyo alingaka bomengo atondaka te na litomba. Yango mpe ezali pamba. Soki bomengo ebakisami, bato oyo balyaka yango mpe babakisami; litomba nini ezali mpo na nkolo na yango, soki kaka komona yango na miso?”
Verse oyo emonisi likambo ya motuya ya buku ya mayele:boluki ya makambo ya mokili, soki ekabwani na Nzambe, ezali pamba.Bomengo ya biloko ekopesa te kotonda ya solo. Mbala mingi, soki tobakisi biloko, mikumba, mitungisi mpe kozanga kosepela mpe ebakisami.Kotonda ya solo ewutaka te na biloko ya libanda, kasi ewutaka na bomoi oyo ezali na misisa kati na Nzambe.
Mokili elobaka: “Landá mbongo. Tia yango mokano ya bomoi na yo.”Kasi mayele ya Nzambe ebɛtaka libaku ete tótonga te bomoi na biso likolo ya bomengo.
Ba-Ebreu 13:5 elobi:
“Bomoi na bino ezala mosika na bolingo ya mbongo; bondima kotonda na oyo bozali na yango, pamba te Ye moko alobi: ‘Nakotikala te kotika yo, mpe nakosundola yo te.’”
Mobeko oyo ezali te mpo na mbongo yango moko, kasi mpo na lokoso (posa mabe)—posa oyo etiangaka elikya na mbongo esika ya kotia yango na Nzambe.Bokonzi ya motema ya mondimi esengeli kozala na bokɔti ya Nzambe mpe bopesi na Ye, kasi te na biloko.
1 Timote 6:10 elobi polele:
“Pamba te bolingo ya mbongo ezali mosisa ya mabe nyonso; bato mosusu, mpo na kolanda yango, babungaki nzela ya kondima mpe bamimemaki bapasi mingi.”
Liloba ya Greki philarguria elimboli bolingo ya mbongo oyo eleki ndelo, lokola bokono.Paulo ateyi ete posa yango ezali te pamba—ememaka bato mosika na kondima mpe ebimisaka bobebisi ya molimo. Ezali bolingo ya kosangana te, oyo elongolaka Nzambe na esika ya liboso ya bomoi.
Judas abandaki na bolingo ya mbongo oyo ebombamaki, azalaki koyiba mbongo ya lisanga (Yoane 12:6).Kasi posa yango ekolaki mpe ememaki ye kino koteka Yesu mpo na mbongo ya palata tuku misato.
Misala ya Bapostolo 1:18–19 elobeli nsuka na ye:
“Na mbongo ya mabe oyo azwaki, asombaki elanga; mpe akweyaki na motó liboso, nzoto na ye epanzanaki, mpe misuni na ye nyonso ebimaki libanda. Likambo yango eyebanaki epai ya bavandi nyonso ya Yerusaleme …”
Lisolo ya Judas emonisi botamboli ya masumu:kobanda na lokoso oyo ebombami, kokende na boteki ya polele, mpe kosuka na liwa ya pasi.Ezali ndakisa ya kobangisa ya ndenge bolingo ya mbongo oyo etikelami ndelo te efungolaka porte epai ya Satana (Luka 22:3) mpe ebebisaka moto na molimo mpe na nzoto.
Bomoi ya moklisto ezali te bomoi ya kolanda biloko, kasi bomoi ya kotiya Bokonzi ya Nzambe na liboso. Yesu ateyaki:
Matai 6:33
“Kasi boluka liboso Bokonzi ya Nzambe mpe bosembo na Ye, mpe makambo wana nyonso ekobakisama epai na bino.”
Molongo ya makambo ezali na ntina mingi.Bokonzi ya Nzambe esengeli kozala liboso, mpe biloko ya nzoto ezali elaka ya bopesi—kasi te mokano ya boluki na biso.
Nzambe aboyi te bomengo. Aboyi kobondela bikeko—ntango mbongo etiamami na esika na Ye.Tobengami mpo na:
Bolingo ya mbongo ezali motambo.Lokola nzinzi ya makila oyo emelaka kino ekufi, moto oyo alingaka bomengo mpo na yango moko akokutana na bobebi.Kasi moto oyo alukaka Nzambe liboso mpe abatelaka motema na ye mosika na lokoso, akofanda na kimya mpe na mokano ya Nzambe.
Nkolo, salá ete tólinga Yo koleka bomengo.Teya biso kotiela bopesi na Yo motema mpe kotonda na oyo tozali na yango.Batela mitema na biso na lokoso mpe pesa biso mayele ya kolanda makambo oyo ezali ya solo: Bokonzi na Yo mpe bosembo na Yo.Yaka, Nkolo Yesu!
Elengi ya Koboma Bato
Na mokili oyo lelo, bokonzi ya moko mpe koyeba oyo ezali na motema ya moko ezali mingi kokamwa lokola nguya. “Lukaka mosala na yo” ezali maloba ya kokende na motema—pe na ntina, ezali na ntina mingi. Koyeba malamu oyo ozali kosala mpe kosepela na solo te ekoki kopesa kimia mpe koyeba malamu.
Kasi na elimo, koyoka moko mpe koboma bato nyonso ezali mabe. Na tango mosusu, kokoba kozala na esika ya solo mpo na kosenga mpe kokanisa ezali na Biblia (Marko 1:35), kasi Nzambe alingaki te ete tozala kokima na bato nyonso. Tokelamaki mpo na komuniti, bolamu na elimo, mpe kopesa bino maboko na boboto ya motema (Ebre 10:24–25).
1. Lisolo ya Laish – Nkombo ya Biblia mpo na Koyoka Moko Biblia: Bokonzi ya Bapulu 18:7–29
Na Bapulu 18, tozali kokutana na engumba Laish—bato ya kimya, ya bokoli, mpe oyo bazali na makasi ya kokokisa nyonso na bango moko. Bazalaki na esika ya mbula, bakufaki bato mosusu, mpe bazalaki te na eloko moko ya kosangisa na bato mosusu.
“Bato mitano baye bakendaki na Laish. Bamonaki bato oyo bazalaki, ndenge bazalaki kokoma na kimya, ndenge ya Sidonia, na kimya mpe na bokebi. Ezalaki te bakonzi oyo bakoki kolongola bango mpo na eloko moko. Bazalaki mbali na Sidonia mpe bazalaki te na bandeko moko.” (Bapulu 18:7)
Na ntango ya liboso, yango ekoki kozala malamu mingi. Kasi libota na bango ekómaki mabe mbala moko:
“Kasi ezalaki te moto ya kobikisa bango, mpo ezalaki mingi na Sidonia, mpe bazalaki te na bandeko moko.” (Bapulu 18:28)
Kokoma Moko Te na Bandeko Ekoki Kosepelisa Mabe Bato ya Laish bazalaki na kimia, kasi bazalaki te na boboto. Bazalaki na bokoli, kasi bazalaki te na bobateli ya bandeko. Biblia elobi ete bandeko ekoki kopesa bolamu mpe koboma, ndenge toyebi yango na Bokinso nyonso. Koyoka moko mingi ekoki kopesa mokano ya kosambela te, mpe kosengela mabe te.
2. Bokebi ya Kobatela Pona Bato Biblia: Koheleti 4:12
“Soki moto moko akokoma na makasi na moto mosusu, mibale ekoki kokoba ye. Mpo na kofanda na kolongola, likolo ya misato ekosila te noki.”
Liloba oyo elobi ete komuniti ya elimo ezali na ntina mingi. Lokola Nzambe ezali na bomoi ya moke (Papa, Mwana, Pe Elimo Mosantu) bazali elongo, yango mpe tolingi kozala na bomoi elongo na bandeko na biso.
Bomoi ya Biblia elongo te ezali te mpo na koloba lisusu moko, ezali mpo na kobatela na elimo, oyo epesaka nguya, bokebi, mpe bolamu ya Nzambe (Salm 133:1–3).
3. Mbindo ya Moyibi – Kokata mpe Koboma Moyibi (Satana) alingi te ete tozala elongo na bandeko. Atyaka ntina na koyoka moko. Yango wana alingaka kokamata bato ya kondima mpe koboma bango na kobatela esika ya bandeko, kolongola bato na kelasi ya lisakola, mpe kopesa motema ya kozanga mokano te, lokola: “Nalingi te bato mosusu.”
Na eklezia, kokata elongo ezali kopesa mabe na nzela ya bomoi ya eklezia, mpe koyoka moko na elimo ekosala ete bato ya kondima bazwa mabe. Paulo alobi ete eklezia ezali mibale oyo ezali na misala mingi (1 Bakorinti 12:12–27). Mokolo moko te ekoki kosala solo te soki ezali kokima na ndenge ya ndenge na ndenge.
4. Masengo ya Yesu ya Baprista – Kobatela elongo ezali Ntina ya Nzambe Biblia: Yohana 17:21–23
“Bato nyonso bakoka kozala moko, lokola Yo, Papa, ozali na ngai, mpe ngai na Yo; mpe bango bakoka kozala moko na biso, mpo mokili ekolinga ete Yo osilaki ngai.” (v. 21) “Pe lokumu oyo Okomaki ngai, natiki bango, mpo bakola moko lokola biso ezali moko.” (v. 22) “Ngai na bango, mpe Yo na ngai; mpo bakola na bomoi moko…” (v. 23)
Yesu alingaki mpenza ete bato bazala moko. Kobatela elongo kolakisa bomoi ya Nzambe mpe ezali lisusu lokumu na mokili. Soki tozali kolanda elongo, tokolakisa bolingo mpe bomoi ya Nzambe moko.
Kokoma Moko Te na Bandeko Ekosala Kozwa Mabe Laish tozali koyeba solo: bomoi ya kimya soki ezali te na bandeko ezali bomoi ya makasi te. Bolamu ya solo ezali te kaka na koboma mpasi, kasi mpe na kobatela elongo na bandeko. Nzambe alingi ete bato na Ye bazala elongo na kondima, kosenga, mpe bolingo.
Koboma bokonzi ya moko te: bakoma elongo, bakoma na boboto, bakoma na nguya.
“Bokisaki mizogo ya moto na moto, mpe mokano ya Yesu ekotika na bino.” – Galatia 6:2
Nzambe apambolaka yo mpe akobatela yo mpo na elongo na Ye mpe na bato na Ye.