Eyano: Tótámbola maloba ya Nzambe lisusu na mayele.
“Pamba te, nazali kolinga mpe te ete bino bamilona, bandeko, makambo ya sikisiki oyo ezali mpo na kolongola liboso ya bino kozela te: elongi moko ya esika etindaki Isalaele na likama, mpo na ntango nyonso ete bato nyonso ya banzela bakokota na litatoli. Pe, na ndenge yango, Isalaele nyonso akopesa bomoi, lokola oyo ekomami: ‘Motyoli akoya na Sion, mpe akosimbisa koboma mabe na Yakobo.’”
Na liloba oyo, Paulo alobi ete ezalaki te kondima ya kosukola Isalaele nyonso mpo na bomoi; kasi ezali maloba mpo na mokano ya Nzambe ya kotala tango ya nsuka na bomoi ya bato nyonso oyo bazali kondima.
Eyano ya moke: te.
Paulo azalaka kolakisa ete kozala mwana ya Isalaele kaka na nkombo ezali te kofuta bomoi.
“Elobi te ete Liloba ya Nzambe ekosila te. Pamba te, bato nyonso oyo bazali na Isalaele bazali te Isalaele solo; pe bato nyonso oyo bazali bana ya Abrahame bazali te bana ya solo; kasi: ‘Na Isaka kaka, bakokoma bato ya mbuma oyo bakoyebana lokola bango.’”
Na yango, kozala mwana ya Isalaele na bomoi ya elimo ezali likolo ya kolanda mboka te, kasi ezali likolo ya kondima na Nzambe.
Yango esali ete tokanga mpenza ete maloba “Isalaele nyonso” na Romerɛ 11:26 ezali kolobela bato nyonso oyo bazali na kondima ya solo na Nzambe, oyo bazali Isalaele ya elimo. Yango wana:
Nini ezali kolobama soko ya solo?— Yesu alobaki ete Nathanael azali “Isalaele solo oyo azali na kokamwa te” — elingi koloba ete motema na ye ezalaki makasi na kondima mpe kokanisa solo.
Paul mpe alobeli ete bana ya Nzambe bazali bato oyo bazali na kondima, te kaka bato ya mboka ya Abrahame.
Yango wana, “Isalaele nyonso” elimboli bato nyonso oyo babondeli Nzambe na kondima ya solo mpe baboya kolanda masolo ya mabe.
Bomoi ezali kobenga na kondima, te na mboka ya mobali to linene ya etumbu.Kondima mpe kolanda Nzambe ezali mokanda ya likolo te.
Verstockung (kolongola kondima) ya Isalaele ebimisi tango ya moke, kasi nyonso ekobongwana mpo bato nyonso ya kondima bakokota na libota ya Nzambe.
Bomoi ya solo ezali esalemi na kondima ya Yesu mpe koyoka bolamu ya Nzambe na motema.
Ezali na bato ya kondima ya solo mpe na bato oyo balobi ete bazali kondima kasi bazali te, mpe bato ya ndenge wana bakoki te kozwa bomoi soki bazongaki te.
Liloba oyo ezali kopesa yo elilingi ete okanisa ndenge okanisi ngai:
Mokristu ya solo:
Mokristu ya nkombo:
Romerɛ 11:26 ezali nsango malamu mpo “Isalaele nyonso” — bamoni bato nyonso oyo bazali kondima ya solo — bakopesa bomoi. Te, moto nyonso ya Isalaele akopesa bomoi; bomoi ezali kaka mpo na bato oyo bazali na kondima na Yesu.Bomoi ezali na kondima, limemya, mpe kozongisa mabe.
Nzambe apambola yo mpe apesa yo mokano ya kozala mokristu ya solo, na kondima mpe na kolanda Yesu!Maranatha!
Print this post
Mobali ya bokono azali moto oyo azali na motema ya mabe te epai ya bato mosusu. Azali moto ya ego – azali kaka na considerasion na ye moko, azali na motema ya mabe mpe azali kokanisa makambo ya ye moko te na ndenge ya kolendisa bato mosusu. Moto ya ndenge wana amonani na mabe, na esengo te ya kosunga mpe na komona bolingo ya solo epai ya basusu.
Biblia emonisi biso bato oyo bazali na makambo oyo:
Nabal na 1 Samwele 25: Nabal ezali voorbeeld ya moto oyo, na nsima ya ndenge David mpe bana na ye basalaki ye bolingo, akendeki te kosunga bango mpe akendeki te komonisa mayele ya kosunga bato na likoki ya biloko ya nsuka, lokola mbeka mpe mayi. Mabe ya motema na ye ebundaki ye na mikakatano monene.
Mobali monene na Luká 16: Mobali oyo azalaki kozala na bomoi ya biloko mingi mpe na ego monene, kasi nsima akufi na mabe na ye mpe akendaki na esika ya bokoli mpe pasi.
Boye, kuloba “mobali ya bokono” na Biblia ezali lisusu kolanda maloba oyo elandi na Jesaya 32:5‑8 na Mokanda na Bomoi:
“Moto ya mpasi akokani te kolobama moto ya nse, mpe moto ya mabe akotikalaka te kolobama moto ya likanisi malamu. Moto ya mpasi alobaka mpasi mpe motema na ye ezalaka na misala ya mabe … azwaki motema mpe kolonga bato oyo bazali na nzala mpe kolimbisa bato oyo bazali na nzambe ya mai te. … Kasi moto ya malamu akoteya likanisi malamu mpe na misala malamu ezali koya.” (Jesaya 32:5‑8, Mokanda na Bomoi)
Liloba oyo elobi ete moto ya bokono azali koloba mabe mpe azali kosala misala ya mabe, agangaka bato mosusu mpo na kozwa eloko ya mbongo to bolamu ya motema, kasi moto ya malamu azali kolendisa makambo malamu mpe azali kosala misala na bolingo mpe na bosantu.
Jesaya azongiselaka yango epai ya bomoi ya sika oyo Nzambe akopesa:
“Tala, mokonzi moko akotonga na bolamu mpe bakonzi bakoyangela na bosantu.” (Jesaya 32:1, Mokanda na Bomoi)
Ezalaka kopesa motuya ete na bokonzi ya Kristo, bato oyo bazali na bokono mpe bazangi bolingo bakokoka te kozala na esengo to kobengama ndenge bazalaki kaka, kasi bato oyo bazali na bolingo to misala malamu bakobatela limbisa mpe bomoi ya solo.
Eloko ya kokamwa emonani ete Nzambe alingi mobali nyonso mpe akoki te komekama na yango, mpe esika oyo moto akobima nsima ya bomoi ezali kobunda na motema mpe ndenge azali kosala sikoyo na bomoi na ye. Na Biblia ezalaka pene ya kobongwana te na nsima ya bomoi; ezali kaka sikoyo oyo ezali ntango ya kokanga motema na Nzambe.
Mikolo ya suka ezali naino moko na ndenge: bokono mpe mabe ekosunga bato mingi te, kasi Nzambe atusakola koganga motema mpe kondima na Yesu Kristo, oyo apesaka bolimbisi mpe bomoi ya sika.
Shalom.
Eyano: Ezali solo te ete mokonzi nyonso ya koyekola azali mokonzi ya kondima, kasi mokonzi ya kondima nyonso esengeli liboso azala mokonzi ya koyekola ya Yesu.
Mokonzi ya koyekola, na ntina ya Biblia, azali moto oyo azali koyekola mpe koyekola na bomoi na Ye. Nzambe alobi ete mokonzi ya koyekola azali moto oyo alingi koyekola makambo ya Yesu, komiluka koyeba makambo ya Nzambe mpe kopesa bomoi na Ye.
Na Biblia ezali na likambo ya Yesu alobaki ete kopesa motema na Ye ezali pasi mpe ezali na mpepo ya kopesa motema mpe kondima ya solo. Yesu alobaki ete soki moto alingi kopesa Ye motema na ye mpe kondima na Ye, azala na makasi kosala makambo mingi mpo na Ye. (Banda na likanisi ya bokeseni ya mayele ya Luka 14:25–30 na Mokanda na Bomoi)
Kokota na koyekola Yesu ezali kokata motema, kopesa motema, mpe kozwa ndakisa ya Yesu na bomoi na biso ya mokolo na mokolo.
Liloba “Apostle” elimboli moto oyo azali kotindami. Na mokili ya Biblia, mokonzi ya kondima azali moto oyo Yesu atindaki mpo na mosala moko oyo apeyaki yango. Mokambi ya kondima akómaki na ntina ya kotindami na mosala ya kopesa Sango Malamu, koteya bato, mpe kopesa bato losambo na Nzambe.
Yesu alobaki na bazalani na Ye mpe atindaki bango mpo bókende mpe bokóma bato ya bayekoli, mpe bobatisa bato na Kombo ya Tata, ya Mwana, mpe ya Molimo Mosantu (Matayo 28:19 Mokanda na Bomoi). Yesu pe alobaki ete boyekoli nyonso oyo akoki kosala, bolingaka te koboya yango, mpe Ye azali na bino na mokolo nyonso. Mateyo 28:19–20 ezali na Mokanda na Bomoi:
**“Bokende, bokomisa bato ya bikolo nyonso bayekoli na Ngai, bobatisa bango na Kombo ya Tata, ya Mwana mpe ya Molimo Mosantu… mpe boyekolá bango kozwa makambo nyonso oyo nazali komanda bino.”**
Makambo oyo Yesu alobaki ezalaka motambo monene ya kotindami — kolakisa ete mokonzi ya kondima azali moto oyo azwi bokonzi na Ye mpe atindami mpo na kosala mosala oyo Yesu apesaki ye.
Na Littérature ya Biblia, babandeli ya Yesu lokola Paulus, Barnabas, mpe basusu bayebani pe bazali kolobama lokola bakonzi ya kondima, mpo bazalaki na ntina ya kotindami mpe kosala mosala ya kondima.
Lelo nyonso bakristo ya solo bazali kokabola bomoi na bango na Yesu mpe bazali kolanda Ye lokola bayekoli. Kasi bokonzi ya kondima ezalaki na ntina ya kokamwa mpe ya bokonzi mpo na bato oyo Yesu atindaki mpo na komema bokeseni ya boyokani ya mosala ya Nzambe.
Na ndenge mosusu, bato mingi oyo bakambi Eglise, basakoli mpe basali misala ya kofungola Eglise mpe koyebisa bato Nzambe bazali kolobama lokola bakambi ya kondima mpo bazali kokoma bato ya koyekola mpe kotindami na mosala ya Sango Malamu.
Kolongosola ya suka:Mokonzi ya koyekola azali moto oyo alandi mpe ayekola Yesu; mokonzi ya kondima azali moto oyo azwi bokonzi mpe atindami mpo na kosakola boyokani ya Nzambe na bato.
Makomi ya Biblia oyo elobami awa ezali na Mokanda na Bomoi (Lingala Contemporary Bible), oyo ezali Lingala ya Mokolo na Mokolo mpo na koyekola Biblia. Biblica esalelaka moko ya Bibilia oyo ekomamaka na Lingala mpe esalelami na bonsomi mingi kati na bikolo
(Matayo 6:3–4, na Mokanda na Bomoi)
1 Bosala keba ete bosalelaka te bosembo na bino liboso ya bato, mpo ete bamona bino; soki te, bokozanga lifuti oyo Tata na bino ya Likolo abombela bino.2 Tango ozali kokabela babola, kobetela yango tangwa te ndenge bato ya bilongi mibale basalaka kati na bandako ya mayangani mpe na babalabala mpo ete bato bakumisa bango. Nazali koloba na bino penza ya solo: basili kozwa lifuti na bango.3 Kasi tango yo ozali kokabela babola, sala yango na ndenge ete loboko na yo ya mɔkɔ te eyoka oyo loboko na yo ya monɔkɔ ezali kosala;4 mpo ete likabo na yo ya mawa etikala na sekele; bongo Tata na yo, oyo amonaka makambo oyo esalemaka na nkuku, akopesa yo lifuti.
Yesu alobaka ete kosala malamu te mpo na komonisa na bato, kasi mpo na kopesa Nzambe ezali likambo ya ntina. Alobi ete soki tosalaka makabo mpo ete bato bayeba, moto oyo asalaka yango akomi komona yango te mpe amonani lokola tolobaki te. Soki tosala yango na kimya, Tata na biso ya Likolo nde ayoka yango mpe akopesa lifuti ya solo.
Liloba ya “loboko na yo ya mɔkɔ te eyoka oyo loboko na yo ya monɔkɔ ezali kosala” elimboli ete tosengeli kosala likambo ya malamu na kimya na motema moko te ya kobeta libumu, kasi na bolingo mpe na bosolo.
Yesu azalaki koloba na ntango wana ete bazalaki bato ya bilongi mibale kosala makamwisi mpe koluka komonisa bango ndenge bazali “makasi” na mitema, kasi Yesu asepelaka te na ndenge wana ya kosala lisungi mpo na likambo ya motema.
Motiv ya motema –Liloba ya Yesu emonisi ete motema ezali ntina koleka ndenge oyo tomonisaka makambo ya malamu. Tolingi ete Nzambe amibenga biso te mpo na makabo, kasi mpo na bolingo mpe komipesa mpo na bomoi ya bato mosusu.
Kosala na kimya –Yesu alobi ete tosengeli kosala makabo na ndenge oyo ekozala na kimya mpe na bolingo, oyo ekoki kozala kaka kati na biso mpe Nzambe. Mokano wana ezali mpo na motema ya solo.
Kosala te mpo na komonisa bato –Basuki ya mibeko na ntango wana bazalaki kosala makamwisi mpo ete bato bamoni bango, kasi Yesu amonisaki ete kosala yango mpo na likolo ya bato ezali kopesa likabo oyo ya mabe te.
Nzambe apesa lifuti ya solo –Yesu alobi ete Tata na biso oyo amonaka makambo oyo ezali na likolo te, akopesa lifuti – ezali te lokola lifuti ya bato, kasi liboso ya Nzambe mpe na bomoi ya seko.
Kosala makabo na kimyaSoki opei mbongo, ntango, to likabo oyo nyonso, kosala yango na bosolo, mpo ete ezali kopesa na motema ya bolingo mpe te mpo ndeko moko to moto moko amona yo.
Kosala mpo na Nzambe te mpo na batoTika ete makabo na yo ezala mpo ya kopesa Nzambe ndenge asengeli mpe mpo na kopesa bomoi na bato, te mpo na koluka ekateli ya bato.
Kokanisa te makambo oyo osali maboko na yoYesu atielaki motema na biso na mwa ntembe te – ye alingi ete tosala na kimya mpe koma liboso ya Nzambe na bosolo.
Nsango ya Yesu na Matayo 6,1–4 ezali polele:**Tosengeli kosala makobo na kimya mpe na bosolo, te mpo na komonisa bato, kasi mpo na kopesa Nzambe libala. Nzambe oyo amonaka makambo oyo ezali ya sekele akopesa lifuti ya solo mpo na motema ya bosolo mpe bolingo oyo ebandaki na ye moko.
Botali ya mateya ya Nzambe na Matayo 21:44
Matayo 21:44 (Mokanda na Bomoi): “Moto nyonso oyo akokweya na libanga oyo akobukana; kasi moto oyo libanga yango ekokweya likoló na ye, ekobuka ye mputu-mputu.”
Matayo 21:45 (Mokanda na Bomoi): “Tango bakambi ya banganga-nzambe mpe Bafarizeyo bayokaki masese na Yesu, basosolaki ete azalaki koloba bango moko.”
Maloba oyo Yesu alobaki ezali na nsuka ya lisese ya balimi mabe (Matayo 21:33–46). Na lisese yango, Yesu azalaki kopamela bakambi ya losambo ya Bayuda—banganga-nzambe minene mpe Bafarizeyo—oyo baboyaki kondima bokonzi na ye lokola Masiya oyo Nzambe atindaki.
Libanga oyo Yesu azali kolobela awa ezali kaka elilingi te. Ezali elembo ya Biblia oyo ezali na misisa makasi na Mikanda ya Kala, mpe etondi na ndimbola ya masakoli mpe ya lobiko. Libanga yango ezali esika oyo bomoi ya moto ekatamaka: to lobiko, to kobebisama.
Libanga oyo Yesu azali koloba ezali ye moko. Na nzela yango, azali kokokisa masakoli mingi ya Biblia:
Nzembo 118:22 (Mokanda na Bomoi): “Libanga oyo batongi babwakaki, ekómi libanga ya motó ya ndako.”
Esaya 8:14–15 (Mokanda na Bomoi): “Akokóma Esika ya bule, kasi mpe libanga ya kokweya mpe libanga ya kosala bato nkanda mpo na bandako mibale ya Isalaele. Bato mingi bakokweya, bakobukana, bakokangama mpe bakokangama.”
Yesu azali Libanga ya motó ya ndako, fondasyo ya lobiko (Efese 2:20). Moto nyonso asengeli kopona: kotonga bomoi na ye likoló na Yesu, to kokweya mpe kobukana mpo aboyi ye. Esika ya kati-kati ezali te.
“Moto nyonso oyo akokweya na libanga oyo akobukana …”
Yango elakisi kokutana moko na moko na solo ya Yesu Kristo. Tango moto akutani na Yesu kasi aboyi kotosa ye, mbala mingi akutanaka na kobukana na kati ya motema: motungisi, koyeba ete azali mosumuki, mawa ya kati, to komekama makasi ya elimo.
Kasi kobukana wana ekoki kozala kobukana ya lobiko. Nzambe abukaka lolendo ya moto mpe komimonela, mpo atika ye abongwana. Bato mingi bayaka epai ya Kristo sima ya kobukana liboso.
Ndakisa ya polele ezali Polo: na nzela ya Damas, Nzambe abukaki ye liboso, mpo atonga ye lisusu na bomoi ya sika (Misala 9).
Eteni oyo ya verse elobi kosambisa ya nsuka mpe ya makasi mingi. Awa lisusu ezali kobukana mpo na kobongwana te, kasi kobebisama ya seko. Moto oyo aboyi Yesu kino nsuka akokutana na ye lokola Mosambisi, kasi lokola Mobikisi te.
Likambo oyo emonanaki liboso na masakoli ya Daniel:
Daniel 2:34–35 (Mokanda na Bomoi): “Libanga moko ekatamaki kozanga maboko ya bato, ebɛtaki ekeko na makolo… ebukaki yango nyonso… mpe libanga yango ekómaki ngomba monene, etondisaki mabele mobimba.”
Libanga yango elakisi Bokonzi ya Nzambe oyo Yesu Kristo akotelemisa, bokonzi oyo ekolongola mibeko nyonso ya mokili oyo etelemeli Nzambe. Yesu azali Mobikisi, kasi mpe Mosambisi.
Maloba ya Yesu na Matayo 21:44 ezalaki kaka elilingi te. Bakambi ya Bayuda oyo baboyaki ye bakutanaki na kobebisama ya solo tango bato ya Roma babebisaki Yerusaleme na mobu 70 nsima ya Kristo. Tempelo ebebaki, bakambi ya losambo bapanzanaki.
Yesu asilaki koloba yango liboso:
Luka 19:43–44 (Mokanda na Bomoi): “Mikolo ekoya epai na yo oyo banguna na yo bakobunda na yo, bakozinga yo, mpe bakotikala te libanga moko likoló ya mosusu, mpo oyebaki te tango oyo Nzambe ayaki kotala yo.”
Koboya Libanga ememaki kobebisama ya ekolo mobimba.
Moto nyonso ayanolaka Yesu na lolenge moko kati na misato:
2 Bakorinto 6:2 (Mokanda na Bomoi): “Tala, sik’oyo nde tango ya ngolu; tala, lelo nde mokolo ya lobiko.”
Soki Yesu Kristo azali naino fondasyo ya bomoi na yo te, lelo nde mokolo. Tika Nzambe abuka lolendo na yo mpe atonga motema na yo lisusu. Kondima Yesu kaka lokola molakisi malamu te, kasi lokola Nkolo, Mobikisi mpe Mosambisi.
Baroma 10:9 (Mokanda na Bomoi): “Soki ondimi na monoko na yo ete Yesu azali Nkolo, mpe ondimi na motema na yo ete Nzambe asekwisaki ye kati na bakufi, okobikisama.”
Kozela te ete libanga ekwela likoló na yo. Yaka sik’oyo, mpe tonga bomoi na yo likoló na ye.
Yesu Kristo azali Libanga ya solo, Libanga ya motó ya ndako. Koboya ye ememaka kobebisama ya elimo. Kotonga likoló na ye ememaka bomoi ya seko.
Nkolo apambola yo
WhatsApp
Ndenge nini Marko alobi suka ya mibale (9 ntongo) mpe Yozefu alobi suka ya motoba (12 ntongo)?
Makambo oyo etali ntango ya kobaluka Yesu ememaka mituna mingi, mpo Marko mpe Yozefu balobi bokeseni malamu ya ntango. Tosambwisa yango na mayele mpe na makambo ya Biblia.
„Balingaki ye na libenga mpe babundaki bilamba na bango na kokɔta loti mpo na oyo akoyeba ndenge nyonso. Ezali suka ya mibale ntango balingaki ye na libenga.“Na Marko, Yesu alingamaki na suka ya mibale, oyo 9 ntongo ezali ntango ya kobaluka na ebandeli ya mokolo.
„Ezali mokolo ya bokebi ya Pasika. Ezali suka ya motoba. Atyaki koloba na Bayaudi ete: ‘Tala, mokonzi na bino!’“Na Yozefu, Yesu azalaki liboso ya Pilato na suka ya motoba — ntango oyo ekoki kokanisa lisusu ndenge ya kokanga ntango, soki elobeli liboso ya kobaluka te.
1) Ntango ya Bayaudi (Marko)
2) Ntango ya Baroma (Yozefu)
Yozefu azali koloba na ndenge ya Baroma, mpo na bato ya Grieko‑Baroma oyo akomaki kosakola bango, kasi Marko azali koloba na ndenge ya Bayaudi. Lokola ndenge ya kobala ntango eyebani na bikolo mibale oyo ezali, eteyi biso ete Biblia ekoki kozala polele soki tolobi ndenge esengeli mpo na bato oyo bazali kotánga yango.
„Ezali suka ya motoba mpe bokono ekómaki na mokili mobimba tii suka ya libwa, ntango moi ekoki kozwa kobengana. Mpaka ya tempelo yé oyo ezalaki epai ya moi, ekufaki. Yesu mpe ayebisaki, ‘Tata, na maboko na yo nazongisi bomoi na ngai!’ Pe ntango asakolaki yango, afutaki nzoto.“Luka alobeli ete na ntango ya suka ya motoba 12 ntongo bokono ekómaki epai ya mokili, mpe Yesu akufi na suka ya libwa (15 ntongo).
**Mokonzi oyo alingi koyeba ndenge makambo yango ekómaki esengeli koyeba ete ezali te bokeseni, kasi bongiseli ya ntango na manoko mibale. Biblia ezali koleka kobongwana na ndenge moko ya maloba na bato.
Okozala na libondeli ete olandaka Yesu lokola Nkolo mpe Mokonzi ya bomoi na yo? Biblia elobi ete azangi kobima te mpe akotika mpe akotala bato na ye oyo bazali na boyebi mpe kondima.
Mokanda na Bomoi (Lingala Contemporary Bible) ezali elongi esika nyonso mpo na kotánga maloba ya Nzambe na monɔkɔ oyo ezali mpenza ya bato.
Liloba “concerning” ezali koloba “na likambo ya” to “makambo ya”. Na ndakisa, soki olingi koloba: “Nazali koyeba te makambo nyonso na likambo ya kobimisa mibale ya Kristo,” okoki koloba: “Nazali koyeba te makambo nyonso concerning kobimisa mibale ya Kristo.” Yango wana, concerning ezali kaka koloba “na makambo ya” to “na likambo ya”.
Elilingi kokamwa ete liloba oyo ezali kaka mbala mibale na Biblia mobimba, nyonso na Banzembo (Psalms).
“Na makambo ya bato, na liloba ya minwa na yo, nakokaki koluka kokitisa ngai na mibali ya kokufa. Mikolo na ngai esilaki kozala na ndako na yo, maboko na ngai esilaki kozala ata kobanga.” (Banzembo 17,4–5 Mokanda na Bomoi)
Oyo elobi polele ete moto ya kondima azali na lolendo ya kolanda Nzambe mpe kozala na bomoi ya sembo na nzela ya kobosana ete makambo ya bato ekoki kobebisa bomoi.
“Ezalaki kolobama ete na Sioni: ‘Moto oyo mpe moto wana baboti na ye.’ Yawe Mokonzi akoteya yango, mpe Sioni akosimbama kimya. Nkolo akobala bato, mpe akotuna bango ete: ‘Moto oyo abotaki kuna.’” (Banzembo 87,5–6 Mokanda na Bomoi)
Oyo eteya biso ete Nzambe azali na bomoi na Etando na Ye mpe akobata moto nyonso oyo azali na bomoi na mokili ya kondima.
Koyeba malamu oyo “concerning” elingi koloba ezali kosalisa yo komona makambo mingi na Biblia ndenge ezali komeka bibongiseli ya maloba na yango. Soki ete ezali likambo lokola kobimisa mbiya ya Kristo, eyano na likambo “na makambo ya” oyo ezali motuya mingi mpo na kondima mpe bokebi.
Testamente ya Sika elobi ete: bazalaka na bosenga ya kozela mpe kokoba kozela Kristo atika kobima na likolo (Matayo 24,42–44; 2 Petro 3,10–12), mpe koyeba te likambo oyo ezali na bomoi ya moto ekoki kozala likama ya molimo.
Soki ozali te na koyeba makambo nyonso na likambo ya kobimisa mibale ya Kristo, ezali ntina mingi koyekola Maloba ya Nzambe, kobondela mpo na bokebi, mpe kotala molimo ya kondima. Tosala yango mpo toyeba malamu ete yo mpe bandeko bazali malamu kozela Kristo na lolenge ya kokoka mpe ya bomoi.
Ebandeli ebi: Ebandeli 22:6 — “Soki moto ekómaki mpe epambolaki mpo na kobebisa bangomba ya mabanga, bilanga, to bokili mobimba, moto oyo ayámisaki moto akosala likambo ya kobimisa mabe.” (Mokanda na Bomoi)
Nalingi koyeba lolenge ya minene oyo elobi na lisolo oyo ya Biblia.
Liloba ya Nzambe kino na Testamente ya Kala eyebani na makambo ya maloba ya motuya mpe bolingo ya motema — ezalaka te kaka makambo ya misala ya kimya, kasi mpe makambo ya elimo. Na Isalaele ya kala, moto akoki koluka kosala moto mpo na kolya, kobɛta bilanga, to mpo na kolendisa makambo moko ya ntina, kasi soki moto yango eboyaki na bokono mpe etondisaki mabe na nyonso, moto oyo ayámisaki moto azalaki na posa ya kopesa mbongo ya kobimisa mabe.
Nzokande, mokano na yango ezali kokitisa biso na toli ya elimo — kolinga Nzambe mpe koyeba makambo oyo tokoki kosala mpo na kobatela bandeko na biso. Biblia elobi makambo etali maloba mpe ndenge oyo maloba ekoki kokoma lokola moto monene:
Na Yakobo 3:5‑6, Biblia Mokanda na Bomoi elobi boye: “Lokola moto moko moke ekoki kobebisa elanga monene, mpe monoko ezali moto, libota ya mabe na ndenge ya likolo ya nzoto. Ezali kobebisa moto nyonso, mpe ezali kobebisa makambo nyonso ya bomoi na ye, ezali mpe kozongisa yango na moto mpe epesaka mabanga na mabe.”
Lolenge oyo ezali kolakisa biso ete maloba te ezali eloko moke — kasi maloba mabe mpe maloba oyo esalemaka na bolingo te, ekoki kobebisa boyokani, mboka, libota, mpe bikolo nyonso.
Liboso tosakola, kozala na makanisi, to kosolola makambo ya motindo moko, tosengeli komituna: “Eza ntina nini? Eza solo? Eza malamu mpo na bato nyonso?” Soki eyokani te na ndenge oyo ezali malamu mpe oyo ezali na bolingo ya Nzambe — ezali malamu kopekisa maloba yango mpo na kobatela bomoi mpe boyokani ya bato.
Mokano monene ya lisolo ya Ebandeli 22:6: “Soki moto ekómaki mpe epambolaki… moto oyo ayámisaki moto akosala likambo ya kobimisa mabe
shalom
(Yoane 16:2)
Maloba oyo Yesu alobaki ezalaki kebisi monene mpe ya ntango ezali koya, kaka mpo na bayekoli na ye te, kasi mpe mpo na bandimi nyonso. Yesu alobaki polele ete ntango moko ekoya oyo bato bakobanda konyokola bandimi ya Kristo, mpe ata koboma bango, na kondima ya solo ete bazali kosala mokano ya Nzambe.Awa, Yesu azali kolobela minyoko oyo ewutaka na nzela ya lingomba, epai bato bazali komona makambo mabe lokola misala ya losambo mpe ya botosi epai ya Nzambe.
Na Yoane 16:1–2, Yesu alobi:
“Nalobeli bino makambo oyo mpo ete bómona mpasi te na kondima na bino. Bakobengana bino na bandako ya losambo; mpe ntango ekoya ete moto nyonso oyo akoboma bino, akokanisa ete azali kosalela Nzambe.”
Yesu amonaki liboso ete banguna ya bayekoli na ye ya solo bakozala kaka bakonzi ya mokili to bato ya mabota ya bapaya te, kasi mpe bakozala bato ya lingomba bango moko.Minyoko ya lolenge wana ezali mabe mingi, mpo esalemaka na molende ya lingomba, mpe etalelamaka lokola malamu na nzela ya kolimbola mabe ya Makomi.
Yesu anyokolamaki mingi te na bato ya bapaya, kasi mingi mpenza na nzela ya bakambi ya lingomba ya Isalaele: banganga-nzambe minene, balongoli-makomi mpe Bafarizeo. Bazalaki kondima ete Yesu abukaki mobeko ya Mose.Bafundaki ye ete abukaki mokolo ya Saba, mpo azalaki kobikisa bato (Yoane 5:16–18), mpe ete afingaki Nzambe, mpo alobaki ete azali ndenge moko na Nzambe (Yoane 10:33).
Bazalaki kosalela mpe maloba ya Kobima 31:15:
“Mikolo motoba moto akosala mosala; kasi mokolo ya sambo ezali Saba ya kopema, epesami mpo na Yawe. Moto nyonso oyo akosala mosala na mokolo ya Saba, asengeli kobomama.”
Yango wana, tango Yesu abikisaki bato na mokolo ya Saba, bamonaki yango lokola kobuka mobeko oyo ebongi na liwa.Na makanisi na bango, koboma Yesu ezalaki lokola kosala mokano ya Nzambe, atako bazalaki solo koboya Mwana ya Nzambe ye moko.
Stefane, moko ya bakambi ya eklezia ya ebandeli, abomamaki na mabanga na nzela ya Bayuda ya lingomba, sima ya kofundama na lokuta ete afingaki Nzambe.
Na Misala ya Bantoma 6:13–14 tokutaka:
“Batɛlɛmisi batatoli ya lokuta oyo balobaki: ‘Moto oyo azali kotika te koloba maloba mabe mpo na esika oyo ya bule mpe mpo na Mobeko. Pamba te toyoki ye koloba ete Yesu ya Nazarete akobebisa esika oyo mpe akobongola masako oyo Mose apesaki biso.’”
Mobeko elobi na Levitiki 24:16:
“Moto oyo akofinga Kombo ya Yawe, asengeli kobomama; lisanga mobimba ekobwaka ye mabanga.”
Bato oyo babomaki Stefane bazalaki kondima ete bazali kobatela Mobeko ya Nzambe.Na makanisi na bango, liwa na ye ezalaki mosala ya lingomba.
Ntoma Paulo ye moko azali ndakisa makasi ya likambo oyo. Liboso abongwana, anyokolaki bandimi ya Kristo na molende monene ya lingomba.
Ye moko alobi sima na Misala ya Bantoma 26:9:
“Ngai mpe nazalaki kondima ete esengeli nasala makambo mingi mpo na kotelemela Kombo ya Yesu ya Nazarete.”
Paulo anyokolaki eklezia kino na liwa (talá Bafilipi 3:6), na kondima ya solo ete azalaki kosalela Nzambe.
Kebisi ya Yesu ezalaki kaka mpo na eklezia ya ebandeli te.Lolenge oyo ya minyoko eleki na lisolo mobimba ya eklezia kino lelo.Ata na mikolo na biso, kotelemela bolandi ya solo ya Kristo ewutaka mbala mingi na kati ya bibongiseli ya lingomba, to na bato oyo bazali kondima ete bazali kosala mpo na Nzambe.
Moteyi moko azali kotatola Sango Malamu polele, kasi kaka bakambi mosusu ya lingomba nde bamema ye na bosembo, balobi ete azalaki na ndingisa te.Mpo na komilongisa, basalelaka Baroma 13:1, epai etali botosi epai ya bakonzi.
Basusu basalelaka mobeko, bonkoko to mibeko ya eklezia mpo na kopekisa Sango Malamu ya polele, na kondima ete bazali “kobatela lokumu ya Nzambe.”
Mbala mingi balinganaka te komona ete na bantango ya boye, Molimo Mosantu azali kosala mosala ya kosala ete mitema ya bato etonda na mawa mpe ebongwana.Kotelemela mosala wana ezali kosalela Nzambe te, kasi kotelemela Ye.
Yesu alobi:
“Banguna ya moto bakozala bato ya ndako na ye moko.”(Matai 10:36)
Minyoko ewutaka kaka libanda te. Mbala mingi ewutaka na kati ya libota, mpe ata na kati ya lingomba.Ezali ndenge wana nde esalemaki na Yesu, na bantoma, mpe ezali kaka bongo kino lelo.
Yango wana, bandimi basengeli kozala na bokebi mpe na mayele ya Molimo.Mosala nyonso ya lingomba ezalaka te nde esepelisaka Nzambe.Makambo nyonso esengeli komekama na Moloba ya Nzambe, na bokambi ya Molimo Mosantu.
Yesu alobi lisusu:
“Ezali te bato nyonso oyo balobaka: ‘Nkolo, Nkolo,’ nde bakokota na Bokonzi ya Likolo, kasi kaka baoyo basalaka mokano ya Tata na ngai oyo azali na likolo.”(Matai 7:21)
Maloba ya Yesu na Yoane 16:2 ezali kokebisa biso makasi ete:
Minyoko ewutaka kaka na banguna ya polele te,kasi mbala mingi ewutaka na bato oyo bazali kondima na motema mobimba ete bazali kosalela Nzambe.
Molende ya lingomba soki ezali na solo te, ememaka na libebi.
Balandeli ya solo ya Yesu basengeli kozala pene ya koyika mpasi—ata tango mosusu na maboko ya bato ya lingomba—ndenge Kristo ye moko ayikaki.
Tika Nzambe apesa biso ngolu ya kososola makambo na Molimo, mpe mpiko ya kotelema makasi na solo, ata tango tozali konyokolama na bato oyo bazali kondima ete bango nde bazali na bosembo.
— 2 Batesalonika 3:13 (Mokanda na Bomoi)
Kosala bolamu mbala mosusu ekoki komonana lokola eloko ezangi lifuti. Okoki kosalisa bato, kopesa na motema mobimba, kopesa tango mpe biloko na yo—kasi ata bongo, okoki komona lokola bato bazali komona yo te, kopesa yo matondi te, to ata kosalela yo mabe. Nzokande, Makomi ya Nzambe ekundolisa biso ete mosala na biso kati na Nkolo ezalaka pamba te.
Bolamu ya solo esengaka mbeka. “Bolamu” ya Biblia ezali kaka kozala moto malamu te; ezali bolingo ya komikaba, bolingo oyo elandaka motema ya Nzambe. Tango opesaka na kozela eloko moko te mpo na yo moko, ozali kosalela bolingo ya agape, bolingo ya solo oyo etalisami na 1 Bakorinto 13.
Ndakisa ya bolamu ya lolenge wana:
Misala wana nyonso etalisaka motema ya Nzambe. Yesu Ye moko alobaki:“Nyonso oyo bosalaki mpo na moko ya bandeko na ngai oyo bazali mike, bosalaki yango mpo na ngai.”— Matai 25:40 (Mokanda na Bomoi)
Nzambe ayebi ete kosala bolamu ekoki kolembisa. Yango wana Makomi ekundolisa biso mbala na mbala ete tosengeli kotika te.
“Toblema te kosala bolamu, pamba te na tango ebongi tokobuka mbuma soki totiki te.”— Bagalatia 6:9 (Mokanda na Bomoi)
Ntoma Polo ayebaki malamu mikakatano ya kosalela basusu. Kasi ateyaki ete kokoba kosala bolamu etalisaka kondima ya solo (Baroma 2:6–7). Mosala nyonso ya bolamu ezali lokola mbuma ya mabele: ekoki kozwa tango, kasi ekobota mbuma na yango.
Mordekayi abikisaki bomoi ya Mokonzi Kizeres tango amonisaki likita moko ya koboma ye. Kasi azwaki lifuti noki te. Mikolo eleki, bato babosanaki ye. Kasi na mokolo moko ya ntina, mokonzi alalaki te mpe atindaki ete babenga mikanda ya bokonzi. Wana nde ayebaki lisusu bolamu oyo Mordekayi asalaki, mpe akumisaki ye polele.
Lisolo oyo eteyi biso solo moko ya mozindo ya molimo: Nzambe abosanaka te misala ya sembo ya bato na Ye. Ata soki emonani lokola eloko moko te ezali kosalema, Nzambe azali kosala mosala na se ya miso.
“Nzambe azali moto ya bosembo; akobosana te mosala na bino mpe bolingo oyo bomoniselaki Ye tango bosalaki mosala mpo na basantu mpe bozali nanu kosala yango.”— Baebre 6:10 (Mokanda na Bomoi)
Polo akomi na Baroma 2:6–10 (Mokanda na Bomoi) ete:“Nzambe akofuta moto na moto kolanda misala na ye. Bato oyo bazali kokoba kosala bolamu mpe koluka nkembo, lokumu mpe bomoi ya seko, akopesa bango bomoi ya seko… nkembo, lokumu mpe kimya mpo na moto nyonso oyo asalaka bolamu.”
Na miso ya Nzambe, kosala bolamu ebungaka te. Ekoki kozala ete ekopesa yo lokumu to bomengo te awa na mokili, kasi ezali kobomba bomengo ya seko na likolo.
Yesu alobaki lisusu:“Bobomba bomengo na bino na likolo…”— Matai 6:20 (Mokanda na Bomoi)
Tuna yo moko: Bolamu nini nazali kosala mpo na Nzambe—kaka te mpo na bato, kasi mpo na nkembo na Ye?
Kobungisa motema te. Ata ozali kolona mbuma ya bolamu na nzela ya motema malamu, bopesi, to koloba solo, Nzambe azali komona—mpe na tango na Ye, akofuta.
“Yango wana, bandeko na ngai balingami, botelema ngwi. Eloko moko te etungisa bino. Bopesaka bino moko mobimba ntango nyonso na mosala ya Nkolo, pamba te boyebi ete mosala na bino kati na Nkolo ezalaka pamba te.”— 1 Bakorinto 15:58 (Mokanda na Bomoi)
Soki mateya oyo elendisi yo, kabola yango na moto moko oyo akoki kozala pene ya kolemba. Tika ete tolendisana kati na kosala bolamu—mpo na nkembo ya Nzambe.