Title Doreen Kajulu

Ezali solo ete na mikolo ya nsuka mokili ekobalusama lokola lokasa mpe ebwakama na moto?

Eyano: Te. Na Biblia ezalaka na verse moko te oyo elobaka ete mokili ekobalusama lokola lokasa mpe ebwakama na moto. Likambo oyo eutaki na kososola mabe ya maloba ya elilingi oyo esalelami na Yisaya 34:4. Kuna, kosambisama ya Nzambe elakisami na maloba ya makasi mpe ya elilingi:

“Minzoto nyonso ya likoló ekokawuka, mpe likoló ekobalusama lokola buku; mpe bituluku na yango nyonso ekokweya lokola nkasa ya vine oyo ekawuki, mpe lokola figi oyo ekawuki ekokweya na nzete ya figi.”
(Yisaya 34:4)

Likambo ya koyeba malamu awa ezali ete verse yango elobeli “likoló”, ezali te mabele to mokili. Lisusu, maloba oyo ezali ya elilingi (symbolique) — “kobalusama lokola buku (scroll)” — ezali te kolimbola ete lokasa ya solo ebendami mpe ebalusami ndenge ya mikolo ya lelo.

Na mikolo ya kala, ntango message ya buku (scroll) esilaki, bazalaki kobalusa yango. Elilingi oyo elingi koloba ete bokonzi to ebongiseli ya Nzambe oyo ezali sik’oyo ezali kokende na suka na yango. Esika moko te elobi ete mabele ekobalusama ya solo mpe ebwakama na moto.

Bongo Biblia elobaka nini ya solo na tina na mikolo ya nsuka?

Na Testament ya Sika mpe, basaleli maloba ya elilingi ndenge moko, mingi mpenza na buku ya Emoniseli (Revelation) mpe Matai, epai balobelaka bilembo ya mikolo ya nsuka.

Emoniseli 6:12–14

“Ntango afungolaki elembo ya motoba, namonaki koningana monene ya mabele; moyi ekomaki molili lokola saki, mpe sanza mobimba ekomaki lokola makila. Minzoto ya likoló ekweyaki na mabele lokola figi oyo nzete ya figi ebwakaka soki mopepe makasi etindiki yango. Likoló elongwaki lokola buku oyo ebalusami, mpe bangomba nyonso mpe bisanga nyonso elongwaki na bisika na yango.”

Eteni oyo ezali emono ya kosambisama, epai basaleli maloba ya elilingi mpo na kolakisa koningana monene ya biloko ya likoló. Elobami ete likoló ekobalusama lokola buku, kasi elobami te ete mabele ekobalusama lokola lokasa mpe ebwakama na moto.

Matai 24:29–30

“Nsima ya pasi ya mikolo wana, mbala moko moyi ekokoma molili, sanza ekopesa lisusu pole na yango te; minzoto ekokweya uta na likoló, mpe nguya ya likoló ekoningana. Na tango wana, elembo ya Mwana ya Moto ekomonana na likoló; mpe bato nyonso ya mabele bakolela, mpe bakomona Mwana ya Moto koya na mapata ya likoló na nguya mpe na nkembo monene.”

Awa Yesu azali kolimbola bilembo ya likoló mpe ya molongo ya biloko nyonso oyo ekosalema na tango ya kozonga na Ye. Lisusu, etaleli te kobebisa mabele to kobalusa yango, kasi mbongwana monene oyo ekosalema na likoló.

Bongo “likoló kobalusama lokola buku” elakisi nini mpenza?

• Biblia esalelaka maloba ya bomoi mpe ya elilingi ntango elobelaka mikolo ya nsuka.
• “Kobalusama lokola buku” ezali elilingi ya kala, oyo elakisi ete ebongiseli ya Nzambe oyo ezali sik’oyo ekomi pene ya suka na yango.
• Elakisi te kobebisa to kobalusa mabele ya solo, kasi kosambisama mpe kozongisa sika bokeli.

  Baroma 16:22:

“Na ngai Tertio, oyo nakomisaki mokanda oyo, nazali kosepela na bino na Nkolo.” (Mokanda na Bomoi)

EYANGO:
Na liboso ya mokanda, Paulo atangisi mabongisi na ye na ndenge oyo esengeli:

“Na Paulo, mosali ya Kristo Yesu, oyo abengami mpe abetami mpo na kolakisa nsango malamu ya Nzambe…
epai ya bino nyonso oyo bazali na Baroma, bazali mpenza bazali na bolingo ya Nzambe pe batangami mpo na kozala batata ya Nzambe: bongaka mpe kimya epai na bino uta na Nzambe Tata na biso mpe na Nkolo Yesu Kristo.” (Baroma 1:1‑7, Mokanda na Bomoi)

Na maloba ya Paulo awa, ye nde azali koyebisa bango makambo mpe atindaka mokanda, kasi na suka mokanda tokutanaka na Tertio:

“Na ngai Tertio, oyo nakomisaki mokanda oyo, nazali kosepela na bino na Nkolo.” (Baroma 16:22, Mokanda na Bomoi)

Eloko oyo yango elobi nini?
Tertio azali mokomi ya mano ebongi, moto oyo akomaki makomi na mokanda na mboka nyonso mpo na Paulo. Na mboka ya kala, bato mingi bazalaki kolakisa mpo na komema mokanda na bango, bazalaki kokanisa mpo na kobanda solo na bango te, kasi bazalaki kosalela basala ya bato ya motuya mpo na kokoma makomi. Paulo azalaki mokomi ya maloba oyo ekomi na mokanda, kasi Tertio nde akomaki yango na maboko.

Mpo na nini Paulo asalaki bongo?
Ezali mpo na makambo mingi — eyokani te ete Paulo azalaki na mposa ya kosala yango na maboko na ye moko, kasi na ntango wana bazalaki na bato oyo bazalaki na bokonzi ya koloba pe ya kokoma maloba na suka te. Tertio azalaki moto ya kondima, mpe ezali malamu kaka ete alobaki boni akomisaki mokanda na bango, kolakisa ete ezali maloba ya Paulo mpe ezali na bosembo.

Nsango ya mosala wana ezali koyebisa biso ete:
– Mokanda oyo ezali na Biblia ezali ya Paulo moko—yango nde azalaki elongo na Nkolo mpe azali mobateli ya nsango malamu.
– Tertio azalaki mokomi ya ngomba oyo asalisaki, kasi makomi nyonso mpe bolakisa ezali ya Paulo.
– Bato ya likolo bazalaki kosalela bandeko na bango mpo na kopesa misala ya Nzambe ntina mpe kobongisa yango malamu.

Na nkombo ya Nzambe, mokanda yango ezali Paulo nde azalaki moto ya maloba, mpe Tertio nde akomaki yango na maboko na ye mpo na kosala ete eya lisusu mpenza malamu epai ya bato ya Baroma.

Boya na kosunga yo? Nakoki kolakisa yango mpe na ndenge ya libondeli to lokasa ya koyekola Biblia!

Loba na motema ete Nzambe azali elongo na biso na mikakatano mpe na ntango ya kimya. Nzambe te akangaka te solo, akangaki te mpo na kotindika pasi—Nzambe alingi ete tokende liboso na Ye, kolanda Ye mpe koyekola kosolola na Ye, ata ntango bomoi ezali mpasi.

Nzambe asalaki ndenge oyo mpo na Yobe, na libala ya mpwela monene, apesaki Ye libaku ya koyoka Ye. “Ndenge nini Nzambe atindaki Yobe na mpela monene na ye?” (Yobo 38:1‑3 Mokanda na Bomoi) — oyo ezali maloba ya Nzambe oyo asundolaki Yobe mpe akomaki koloba na ye.

Mpe na mokolo mosusu, Nzambe alobaki na Eliya na lisingi ya kimya, na nzembo ya motema oyo ezali malamu mingi. (1 Bakonzi 19:11‑13 — Biblia Mokanda na Bomoi) (tolingi maloba oyo ekomami na mokanda ya mokili nyonso, kasi esengeli kosala lisusu na nsima soki olingi maloba ya solosolo ya Lingala mpo na yango).

Oyo emonisi ete Nzambe te azali mpe kaka na ntango ya kimya, kasi azali mpe na kati ya mpasi, atindaka biso mpe azali koyoka tin so nyonso.

Maloba ya Biblia — Mokanda na Bomoi

Yobo 38:1‑3 (Mokanda na Bomoi) — *“Na yango, Nzambe apindaki Yobo na kati ya molili mpe alobaki na ye na lolenge oyo: “Nani oyo alobelaka makambo na ngai na maloba oyo ezali mabe te oyo ezali na mibu te? Leka mpe bokɛlɛ ngai lokola moto; nakobenga yo mpe okobimisa eyano epai na ngai.”*

(Tango Nzambe alobaki na Yobo na mpela monene, epesaki likita te; asengelaki kolakisa Yobo ete Nzambe azali na bokasi mpe alingi kosolola na ye.)

Bafilipi 4:12‑13 (Mokanda na Bomoi) — *“Nazali koyeba kozala na likama mpe koyeba kozala na boboto; nayekolaki kokoka kozala na esengo na mikakatano nyonso… Nzambe oyo akopesa ngai nguya, na ye nakoki nyonso.”*

(Paulo asakolaki ete kondima na Ye ememaki ye na mikakatano mpe na makambo malamu. Yesu alingi mpe ete tozala na yango.)

Yobo 13:3 (Mokanda na Bomoi) — *“Oyo nakomaki koloba te mokolo oyo; nakobeta noki mpo na maloba ya motema na ngai, mpo ete nakoyoka ngai koyoka Nzambe.”*

(Yobe akomaki mpenza na posa ya kosolola na Nzambe, kasi akangaki koyeba ete Nzambe azali pene na ye mingi.)

Maloba oyo esengeli komona

Bato mingi balingi koloba ete “Nzambe azali kaka na ntango ya kimya,” kasi **Biblia ezali koloba ete Nzambe azali pene na biso ata na mpasi, pasi, nja, bolwaki mpe mibu misusu monene.

Lisolo malamu mpo na bomoyi ya kondima:

• Tosengeli kokanisa ete koyoka Nzambe ezali likambo ya motema mpe ya kondima, te kaka ya kimya.
• Na mikakatano, tosengeli koyoka Ye, kotinda Ye atie motema na biso na kimia mpe kondima.
• Nzambe akoki kolakisa biso polele ete “mpe na kati ya mpasi, azali elongo 

Tángá oyo Yesu alobaki na Biblia (Mokanda na Bomoi):
Yokaná 5:45‑47
45 “Nasaleli te ete makanisi ete nakotya bino mabe liboso ya Tata; moto oyo akozonga bino mabe, ezali Moyize, oyo bozali komipimela ye.
46 Pamba te soki bozali kondima Moyize, bokomona ngai mpe, pamba te azali komona makambo oyo ekomonisaka ngai.
47 Kasi soki bozali te kondima makomi oyo Moyize akomelaki, ndenge nini bokomona maloba oyo nazali koteya bino?” 

Ntango moto azali kotánga eyano ya Yesu oyo, ekoki komonaka lokola Yesu azali koloba ete Moyize ezali koya kobina bato na liboso ya Nzambe. Kasi Yesu alingi koloba te bongo. Nzambe akoki koloba solo kaka na maloba oyo asakolá, to na mateya oyo akomami na Maloba ya Nzambe.

“Moto oyo akozonga bino mabe” ezali nani?

Yesu alobaki: “Moto oyo akozonga bino mabe ezali… Moyize”, kasi Yesu alobaki yango na ndenge ya polele te mpo ete Moyize moko awa na se ya likoló akotángana na bango.
Na makambo ya solo, Yesu alobi ete maloba oyo Moyize akomelaki bazali koloba bango mabe liboso ya Nzambe mpo bozali koboya kondima yango mpe kotosa yango.

Moyize akomelaki bato mateya ya Nzambe, mibeko mpe mikano oyo esengelaki kobongisa bomoi na bango. Soki bato bazali kondima na motema na bango maloba wana, ekozala ete bazali mpe kondima Yesu – pamba te Moyize azalaki kokomisa makambo mpo na Yesu elongo na mikanda ya Nzambe. Kasi soki bazali te kondima makomi ya Moyize, ezali naino mingi mpasi ete basengeli kondima maloba oyo Yesu ateya. 

Makambo oyo biso tótanga na Biblia

Lokola Yesu alobi awa, azali koloba ete kondima solo epesaka lisanga na Nzambe mpe elongi mokano ya Nzambe na bomoi na biso. Maloba ya Nzambe ekelá solo te na yango moko mpe ezali koteya biso ndenge ya bomoi ya seko. Soki tosili koboya maloba ya Nzambe, bamonisi ete toboyi solo oyo ekobongola bomoi na biso mpe koya kosala biso bato ya kolinga Nzambe.

Mokano ya yango nyonso

• Yesu alobi ete asaleli te ete azali koya kotela bino mabe liboso ya Tata.
• Moyize te moko akotala bino mabe—maloba na ye (makomi na ye) ezali koloba mpo na bino mabe ntango bozali koboya kondima yango.
• Na ntina ya solo, maloba ya Nzambe moko ezali mobeko mpe bosoto oyo eteyaka biso ndenge ya bomoi.
• Soki toboyi maloba ya Nzambe oyo ezali na Biblia, ezali na mposa mingi ete toboyi elongi ya Nzambe mpe ekomela biso mabe na suka.

Kondimela Nzambe ezali kondimela maloba na Ye — mpe Biblia nyonso, souti ya Mokanda na Bomoi, ebongolaka ete maloba wana ezalaka solo mpe ezali mpo na bomoi mpe kotombola 

1. Eloko Liloba Ya Nzambe Elobi

Maloba “Okobanga te kolengela mpata oyo azali kobeta mbuma” elobi ete bolenge moko (oyo ebengami ox na Liloba ya Mbuma), azali kosala mosala ya kobeta mbuma mpo na kobimisa mbuma na bango mpe kopesa yango makanisi na lisanga, amona ete akoki kokoma na elikya ya kolya mbuma yango ntango azali kosala. Mpo na kala, bato bazalaki kosalela nzete ya mbuma mpe balingaki ete bolenge azwa elikya mpo na eloko oyo ebimaka ntango akobeta mbuma.

2. Eloko ezali koloba teologie

Elobi te ete mobeko ya Nzambe eyei te kaka mpo na bolenge; ezali mpe mpo na kolakisa ndenge ya kozala na bosantu mpe bosantu epai ya bato nyonso, ata na biloko oyo bazali kosalela mpo na kosalisa bato. Nzambe alingi ete moto oyo azali kosala makasi apesa ye makanisi mpe elikya mpo na mosala na ye.

Paulo, mokomi ya epesaleli ya Bokristo, alobaki likambo yango na 1 Bakorinti 9:9‑14 mpo na kolakisa lolenge oyo mokonzi ya elimo azali na droit ya kozwa lisungi mpo na mosala na ye. Na Mokanda na Bomoi, yango elobi boye:

1 Bakorinti 9:9‑14 (Mokanda na Bomoi)
“Mpo ezali komonisa ete ezali na Liloba ya Mose: ‘Okobanga te kolengela mpata oyo azali kobeta mbuma.’ Nzambe azali koloba te mpo na bilenge ya mbuma te, kasi azali koloba mpo na biso. Mpo moto oyo azali kobombana na mapata mpe kobeta mbuma, azali kozwa elikya ya kozwa elikya na mosala na ye. Soki tozalaki kobwaka mpate ya sembo epai na bino, ezali moke te ete tokoka kozwa elikya ya bino? Mpo soki bato mosusu bazali na droit ya kozwa lisungi epai na bino, biso te epai na bino mosusu te?”
(Mokanda na Bomoi, 1 Kor. 9:9‑14)

Paulo asakolaki ete ndenge ox azali kolya ntango azali kosala, bato oyo bazali kosakola maloba ya Nzambe basengeli kozwa lisungi na mosala na bango.

3. Mpo na nini Nzambe apesaki mobeko yango?

Nsima ya koyeba ete mobeko oyo ezali te kaka mpo na ox, tokoki komona ete Nkolo Nzambe alingi bosantu mpe bolingo mokomoko epai na biloko nyonso oyo azalaka mosala. Ox akobaki kosala makasi mpe ntango akolya mbuma oyo akobimi, yango ezali kolakisa bosantu ya Nzambe mpo na biloko nyonso.

Pe, ndenge ox azali na droit ya kozwa elikya ya mbuma oyo akobimi, bato oyo bazali kosala mosala ya Nzambe basengeli kozwa lisungi na bango, ndenge Liloba ya Nzambe elobi.

4. Lolenge ya koyekola na esika ya lisangá

Paulo alobaki mpe na 1 Timote 5:18 ete:

1 Timote 5:18 (Mokanda na Bomoi)
“Pamba te Liloba ya Nzambe elobi boye: ‘Okobanga te kolengela mpata oyo azali kobeta mbuma,’ mpe ‘Moto oyo azali kosala, azali na droit ya kozwa mbongo na mosala na ye.’”
(Mokanda na Bomoi, 1 Tim. 5:18)

Maloba oyo elobi ete: moto oyo azali kosala, azali na droit ya kozwa mbongo na mosala na ye. Yango ezali kolakisa ete bato oyo batángi mpe basakolá Maloba ya Nzambe basengeli kozwa lisungi ya bato oyo bazali kobatela mpe kozala na kondima.

5. Lolenge ya kopesa lisungi na bandeko na biso

Maloba ya Nzambe emonisi ete soki ozali kozwa nsango malamu, ozali na responsabilité ya kopesa lisungi mpo bato mosusu bakoki kozwa makanisi mpe lisungi ya malamu mpe kokoba pona Nzambe.

Na Masese 12:10, Biblia emonisi boye:

“Moto ya sembo azali koteya ndenge ya kosunga binama na ye; kasi motema ya bato ya mabe ezangi bosantu.”
(Mokanda na Bomoi, Masese 12:10)

Yango elobi ete koyeba kosunga si biso te kaka mpo na bato basusu, kasi mpe mpo na biso mpe mpo na biloko oyo bazali kosalela mpo na kosalisa biso.

6. Mokano ya mobeko oyo mpo na bomoi na biso lelo

Mokano ya maloba oyo ezali koloba na ox oyo azali kobeta mbuma ezali:

• Kolimbisa bosantu, bosantu mpe mbote epai ya bato nyonso, ata bato oyo bazali kosalisa.
• Kozala na bolingo mpe kosunga bankulutu na biso, bango oyo batángi mpe basakolá Maloba ya Nzambe.
• Kozwa lisungi mpo na mosala ya Nzambe mpo nyonso akoki kozala na makanisi mpe na kondima.

Maloba ya Nzambe elobi ete moto oyo azali kosala, azali na droit ya kozwa mbongo mpe lisungi na mosala na ye — yango ezali kolakisa boye ndenge Nzambe alingi ete tokoka kosala makasi mpe kozwa likabo mpo na mosala ya bosantu.

MOTUNA: Nini Mokonzi Paulo alingaki koloba ntango alobaki:
“Moná, na minyoko nini monene nazalaki na loboko na ngai na bino koyekola”?

EYANO: Pona koyeba yango malamu, tosengeli kotala nse ya Mokanda ya Galatia. Mokanda oyo Paulo alandaki bato ya Galatia, etando oyo ye moko azalaki kofungola mpo na Kristo.

Paulo azalaki kokende liboso na bango. Kasi azwi nsango ete bato mingi ya Galatia balekaki kondima ya liboso na likoki mpe boyokani na Kristo. Bazongaki kolanda mibeko ya Bayuda, mingi na yango ezali kulongola, mpe bazalaki kolanda mibeko mosusu oyo ezalaki kosangana te na Bokristo.

Paulo azalaki na mitema ya mpasi mingi. Yango wana, asalaki mokanda oyo — te kaka lokola koyekola ya mokili, kasi lokola kosakola ntina makasi. Alobaki:

“Nani abosaki bino, bato ya Galatia ya mabe, yango nde bino Kristo Yesu, oyo balobaki ye na nsuka, apesami bino na miso?” (Galatia 3:1 MB)

Bato ya Galatia bazalaki kozwa Molimo Mosantu mpe bazalaki na nzela malamu. Kasi sikoyo bazongaki na mimeseno ya kala ya Bayuda mpe bazalaki kolanda mibeko mingi oyo Paulo azalaki kolobela yango mabe.

Na suka ya mokanda, nsima ya makanisi mingi, Paulo asakolaki maloba na nsuka:
“

Moná, na minyoko nini monene nazalaki na loboko na ngai na bino koyekola!” (Galatia 6:11 MB)

Mpo na nini Paulo alobaka bongo?

Na tango yango, Paulo azalaki kopesa moto ya kokoma makanda ntina ya kokoma yango. Kasi awa, ye moko azalaki na loboko na ye mpe akomaki nsuka moko. Na kokoma minyoko monene mpe na mposa, alingaki kolakisa:

• Maloba na ye ezali mpasi mingi mpo na ye.
• Mokanda oyo ezali te mokanda ya kokoma kaka mpo na moto mosusu, kasi ezali nsango ya solo mpo na Galatia.
• Koloba na mpasi mpo na Bokristo mosusu ezali likambo ya mpasi te.

Paulo akoki kolakisa ete Bokristo ezali te mpo na mibeko ya likabo, kasi mpo na kondima na Yesu Kristo mpe bomoi ya sika oyo azali na ye (Galatia 6:15 MB).

Mpo na nini yango ezali na ntina mpo na biso lelo?

Mokanda ya Paulo ezali te kaka mpo na bato ya Galatia kala, kasi ezali na ntina mpe lelo:

• Soki bato balobaka ete mikolo minene, mimeseno, to mibeko ezali likolo na Bokristo moko, yango ekokaki kozinga makambo ya motuya.
• Biblia elobi ete “Ekope ya bosantu” ya solo ezali Molimo Mosantu (Epeser 4:30 MB: “Moni na Molimo Mosantu, oyo epesaka bino ekoki… “).
• Soki moto alobaka ete bilei mosusu ezali mabe to esengeli mpo na Nzambe, yango ezali kolobela Bokristo mosusu lokola Paulo alobaki.

Yango wana: Tokoki kozala na boboto soki tosangisi maloba mpe ntina ya Mokanda, na esika ya koyoka te ndenge bapaya mpe mimeseno balobaka yango.

Nini “Gidamu” ezali?

“Gidamu” ezali liloba oyo elobeli ba lani to ba cordes oyo bazalaki kosalela mpo na kobatela sandales na maboko ya bato ya kala. Na tango wana, sandales ezalaki kobosana na nzoto na ba cordes mpo ete ezala malamu mpo na kotambola. Ba lani yango — oyo bakoki komona lokola ba sandales straps — bazalaki kosala ete sandales ezala na esika mpe ezala malamu mpo na kotambola.

Maloba ya Biblia (Mokanda na Bomoi) oyo elobeli yango

Marko 1:7‑8 (Mokanda na Bomoi):

“Mpe azali kobulela ete: ‘Moto oyo akokoma na sima na ngai, azali monene koleka ngai; mpe ngai nazali moke te mpo na kobebisa boso ya sandales na ye.
Ngai natondisi bino na mai, kasi ye akotondisa bino na Mopaya Mpasi mpe na moto.”

Luka 3:16 (Mokanda na Bomoi):

“Yoane ayanaki bango nyonso, mpe alobaki ete: ‘Ngai natondisi bino na mai, kasi oyo azali monene koleka ngai akokoma; ngai nazali moke te mpo na kobebisa boso ya sandales na ye. Ye akotondisa bino na Mopaya Mpasi mpe na moto.”

Matayo 3:11 (Mokanda na Bomoi):

“Ngai natondisi bino na mai mpo na kobongisa bomoi, kasi oyo akokoma na sima na ngai azali monene koleka ngai; ngai nazali moke te mpo na kobeba sandales na ye. Ye akotondisa bino na Mopaya Mpasi mpe na moto.”

Mpo na nini Yoane alobaki ete alingi te kobeba sandales ya Yesu?

1. Koyeba ndenge sandales ezalaki kosalema na ntango ya kala

Na ntango ya kala, bato bazalaki kosalela sandales oyo ezalaki na ba cordes mpo na kobatela oyo oyo ezalaki na maboko ya bato. Kopesa to kobeba ba cordes ya sandales ezalaki mosala ya moke mpenza. Mosala wana ezalaki esika ya kimpelembele ezali te mpo na bato ya libota ya Yuda — mingi na bango bazalaki koloba ete ezali misala ya ba serviteurs to ba bibale (slaves) oyo bazalaki kosala makambo ya moke. Loko moto moko alobaki ete alingi te kobeba ba cordes ya sandales, ezali lokola alobi ete ye aza na kimpelembele mpenza te.

Lokola moko na bato ya Yuda asalelaki te misala oyo ekangani na bokonzi ya ye to lokumu na ye, Yoane alobaki ete alingi te kosala mosala yango mpo na Yesu — mosala ya kimpelembele koleka nyonso.

2. Lokasa ya Yoane ya bolingo mpe kimpelembele

Ntango Yoane alobaki ete:

“Nazali moke te mpo na kobeba sandales na ye”

alobaki likambo moko ya monene: Yesu azali monene koleka ye penza. Yoane azalaki koyeba ete Yesu azali Nzambe mpe Mokonzi ya sika; mpe yango elingi koloba ete ata mosala ya moke koleka te ezali makasi koleka ye te mpo na kosala yango mpo na Yesu.

Yoane alobaki ete ye nde mosali — motema na ye ezalaki ya kimpelembele mpe ya bolingo mpo na Nzambe mpe mpo na Yesu.

3. Kimpelembele ya Yoane ezali ndakisa mpo na biso

Lokasa oyo Yoane azalaki na yango ezali ndakisa ya kimpelembele mpo na biso. Yesu alobaki ete:

Ata moto monene te akokoma monene koleka Yoane yo Tata ya Batisimo. (Matayo 11:11 — mokanda ya Biblia)

Mpe Yoane, mpe yango ezali monene na ye, azalaki kolinga te koyebisa ete ye azali monene — kasi ye azalaki koleisa bolingo mpe kimpelembele mpo na Yesu.

Yesu alobaki mpe ete tokoki kosala makambo ya kimpelembele na bomoi ya mokolo na mokolo — lokola kosalisa bandeko, kosalisaka bato oyo bazali na mposa, mpe kosala makambo ya malamu na motema ya kimpelembele.

4. Nini tokoki koya na yango?

Kimpelembele ya Yoane eteyisi ete:

• Tokoki kosala misala ya malamu ata soki ezali ya moke.
• Tokoki kozwa Yesu lokola Mokonzi mpe Nzambe na bomoi na biso.
• Tokoki kosala nyonso na motema ya bolingo mpe kimpelembele, lokola Yesu alakisaki biso.

Yesu ye moko apesaki ndakisa wana ya kimpelembele, lokola alobaki: “Moto oyo azali monene kati na bino, alingi bazala mosali na bino 

Eyano: Tótámbola maloba ya Nzambe lisusu na mayele.

Romerɛ 11:25–26 (Mokanda na Bomoi)

“Pamba te, nazali kolinga mpe te ete bino bamilona, bandeko, makambo ya sikisiki oyo ezali mpo na kolongola liboso ya bino kozela te: elongi moko ya esika etindaki Isalaele na likama, mpo na ntango nyonso ete bato nyonso ya banzela bakokota na litatoli. Pe, na ndenge yango, Isalaele nyonso akopesa bomoi, lokola oyo ekomami: ‘Motyoli akoya na Sion, mpe akosimbisa koboma mabe na Yakobo.’”

Na liloba oyo, Paulo alobi ete ezalaki te kondima ya kosukola Isalaele nyonso mpo na bomoi; kasi ezali maloba mpo na mokano ya Nzambe ya kotala tango ya nsuka na bomoi ya bato nyonso oyo bazali kondima.

Kasi yango elimboli ete moto nyonso ya Isalaele akopesa bomoi?

Eyano ya moke: te.

Paulo azalaka kolakisa ete kozala mwana ya Isalaele kaka na nkombo ezali te kofuta bomoi.

Romerɛ 9:6–8 (Mokanda na Bomoi)

“Elobi te ete Liloba ya Nzambe ekosila te. Pamba te, bato nyonso oyo bazali na Isalaele bazali te Isalaele solo; pe bato nyonso oyo bazali bana ya Abrahame bazali te bana ya solo; kasi: ‘Na Isaka kaka, bakokoma bato ya mbuma oyo bakoyebana lokola bango.’”

Na yango, kozala mwana ya Isalaele na bomoi ya elimo ezali likolo ya kolanda mboka te, kasi ezali likolo ya kondima na Nzambe.

Moto nani “Isalaele nyonso” azali kolobela?

Yango esali ete tokanga mpenza ete maloba “Isalaele nyonso” na Romerɛ 11:26 ezali kolobela bato nyonso oyo bazali na kondima ya solo na Nzambe, oyo bazali Isalaele ya elimo. Yango wana:

Nini ezali kolobama soko ya solo?
— Yesu alobaki ete Nathanael azali “Isalaele solo oyo azali na kokamwa te” — elingi koloba ete motema na ye ezalaki makasi na kondima mpe kokanisa solo.

Paul mpe alobeli ete bana ya Nzambe bazali bato oyo bazali na kondima, te kaka bato ya mboka ya Abrahame.

Yango wana, “Isalaele nyonso” elimboli bato nyonso oyo babondeli Nzambe na kondima ya solo mpe baboya kolanda masolo ya mabe.

Makambo ya ntina oyo tozala na yango na makanisi:

• Bomoi ezali kobenga na kondima, te na mboka ya mobali to linene ya etumbu.
  Kondima mpe kolanda Nzambe ezali mokanda ya likolo te.

• Verstockung (kolongola kondima) ya Isalaele ebimisi tango ya moke, kasi nyonso ekobongwana mpo bato nyonso ya kondima bakokota na libota ya Nzambe.

• Bomoi ya solo ezali esalemi na kondima ya Yesu mpe koyoka bolamu ya Nzambe na motema.

• Ezali na bato ya kondima ya solo mpe na bato oyo balobi ete bazali kondima kasi bazali te, mpe bato ya ndenge wana bakoki te kozwa bomoi soki bazongaki te.

Ozali Mokristu ya solo to mokristu ya nkombo?

Liloba oyo ezali kopesa yo elilingi ete okanisa ndenge okanisi ngai:

Mokristu ya solo:

• Akangola mokili mpe azwa mosala na Yesu na mokolo na mokolo.
• Akotonga mabe mpe azali na kondima ya solo.
• Azali kolanda malako ya Nzambe mpe azali na bomoi ya mabe te.

Mokristu ya nkombo:

• Alobaka ete azali mokristu kaka mpo na nkombo te.
• Akoki kondima te na motema ya solo.
• Akoki kozala na mabe mpe kokanga kondima na Nzambe.

Konklizyon:

Romerɛ 11:26 ezali nsango malamu mpo “Isalaele nyonso” — bamoni bato nyonso oyo bazali kondima ya solo — bakopesa bomoi.
Te, moto nyonso ya Isalaele akopesa bomoi; bomoi ezali kaka mpo na bato oyo bazali na kondima na Yesu.
Bomoi ezali na kondima, limemya, mpe kozongisa mabe.

Nzambe apambola yo mpe apesa yo mokano ya kozala mokristu ya solo, na kondima mpe na kolanda Yesu!
Maranatha!

Nini Ezali Koloba Kozala Mobali Ya Bokono na Biblia?

Mobali ya bokono azali moto oyo azali na motema ya mabe te epai ya bato mosusu. Azali moto ya ego – azali kaka na considerasion na ye moko, azali na motema ya mabe mpe azali kokanisa makambo ya ye moko te na ndenge ya kolendisa bato mosusu. Moto ya ndenge wana amonani na mabe, na esengo te ya kosunga mpe na komona bolingo ya solo epai ya basusu.

Biblia emonisi biso bato oyo bazali na makambo oyo:

• Nabal na 1 Samwele 25: Nabal ezali voorbeeld ya moto oyo, na nsima ya ndenge David mpe bana na ye basalaki ye bolingo, akendeki te kosunga bango mpe akendeki te komonisa mayele ya kosunga bato na likoki ya biloko ya nsuka, lokola mbeka mpe mayi. Mabe ya motema na ye ebundaki ye na mikakatano monene.

• Mobali monene na Luká 16: Mobali oyo azalaki kozala na bomoi ya biloko mingi mpe na ego monene, kasi nsima akufi na mabe na ye mpe akendaki na esika ya bokoli mpe pasi.

Boye, kuloba “mobali ya bokono” na Biblia ezali lisusu kolanda maloba oyo elandi na Jesaya 32:5‑8 na Mokanda na Bomoi:

“Moto ya mpasi akokani te kolobama moto ya nse, mpe moto ya mabe akotikalaka te kolobama moto ya likanisi malamu. Moto ya mpasi alobaka mpasi mpe motema na ye ezalaka na misala ya mabe … azwaki motema mpe kolonga bato oyo bazali na nzala mpe kolimbisa bato oyo bazali na nzambe ya mai te. … Kasi moto ya malamu akoteya likanisi malamu mpe na misala malamu ezali koya.” (Jesaya 32:5‑8, Mokanda na Bomoi)

Liloba oyo elobi ete moto ya bokono azali koloba mabe mpe azali kosala misala ya mabe, agangaka bato mosusu mpo na kozwa eloko ya mbongo to bolamu ya motema, kasi moto ya malamu azali kolendisa makambo malamu mpe azali kosala misala na bolingo mpe na bosantu.

Jesaya azongiselaka yango epai ya bomoi ya sika oyo Nzambe akopesa:

“Tala, mokonzi moko akotonga na bolamu mpe bakonzi bakoyangela na bosantu.” (Jesaya 32:1, Mokanda na Bomoi)

Ezalaka kopesa motuya ete na bokonzi ya Kristo, bato oyo bazali na bokono mpe bazangi bolingo bakokoka te kozala na esengo to kobengama ndenge bazalaki kaka, kasi bato oyo bazali na bolingo to misala malamu bakobatela limbisa mpe bomoi ya solo.

Eloko ya kokamwa emonani ete Nzambe alingi mobali nyonso mpe akoki te komekama na yango, mpe esika oyo moto akobima nsima ya bomoi ezali kobunda na motema mpe ndenge azali kosala sikoyo na bomoi na ye. Na Biblia ezalaka pene ya kobongwana te na nsima ya bomoi; ezali kaka sikoyo oyo ezali ntango ya kokanga motema na Nzambe.

Mikolo ya suka ezali naino moko na ndenge: bokono mpe mabe ekosunga bato mingi te, kasi Nzambe atusakola koganga motema mpe kondima na Yesu Kristo, oyo apesaka bolimbisi mpe bomoi ya sika.

Shalom.

Eyano: Ezali solo te ete mokonzi nyonso ya koyekola azali mokonzi ya kondima, kasi mokonzi ya kondima nyonso esengeli liboso azala mokonzi ya koyekola ya Yesu.

Nani azali mokonzi ya koyekola (Disciple)?

Mokonzi ya koyekola, na ntina ya Biblia, azali moto oyo azali koyekola mpe koyekola na bomoi na Ye. Nzambe alobi ete mokonzi ya koyekola azali moto oyo alingi koyekola makambo ya Yesu, komiluka koyeba makambo ya Nzambe mpe kopesa bomoi na Ye.

Na Biblia ezali na likambo ya Yesu alobaki ete kopesa motema na Ye ezali pasi mpe ezali na mpepo ya kopesa motema mpe kondima ya solo. Yesu alobaki ete soki moto alingi kopesa Ye motema na ye mpe kondima na Ye, azala na makasi kosala makambo mingi mpo na Ye. (Banda na likanisi ya bokeseni ya mayele ya Luka 14:25–30 na Mokanda na Bomoi)

Kokota na koyekola Yesu ezali kokata motema, kopesa motema, mpe kozwa ndakisa ya Yesu na bomoi na biso ya mokolo na mokolo.

Nani azali mokonzi ya kondima (Apostle)?

Liloba “Apostle” elimboli moto oyo azali kotindami. Na mokili ya Biblia, mokonzi ya kondima azali moto oyo Yesu atindaki mpo na mosala moko oyo apeyaki yango. Mokambi ya kondima akómaki na ntina ya kotindami na mosala ya kopesa Sango Malamu, koteya bato, mpe kopesa bato losambo na Nzambe.

Yesu alobaki na bazalani na Ye mpe atindaki bango mpo bókende mpe bokóma bato ya bayekoli, mpe bobatisa bato na Kombo ya Tata, ya Mwana, mpe ya Molimo Mosantu (Matayo 28:19 Mokanda na Bomoi). Yesu pe alobaki ete boyekoli nyonso oyo akoki kosala, bolingaka te koboya yango, mpe Ye azali na bino na mokolo nyonso. Mateyo 28:19–20 ezali na Mokanda na Bomoi:

**“Bokende, bokomisa bato ya bikolo nyonso bayekoli na Ngai, bobatisa bango na Kombo ya Tata, ya Mwana mpe ya Molimo Mosantu… mpe boyekolá bango kozwa makambo nyonso oyo nazali komanda bino.”**

Makambo oyo Yesu alobaki ezalaka motambo monene ya kotindami — kolakisa ete mokonzi ya kondima azali moto oyo azwi bokonzi na Ye mpe atindami mpo na kosala mosala oyo Yesu apesaki ye.

Na Littérature ya Biblia, babandeli ya Yesu lokola Paulus, Barnabas, mpe basusu bayebani pe bazali kolobama lokola bakonzi ya kondima, mpo bazalaki na ntina ya kotindami mpe kosala mosala ya kondima.

Kolongosola misusu

Nini tokoki koyeba lelo?

Lelo nyonso bakristo ya solo bazali kokabola bomoi na bango na Yesu mpe bazali kolanda Ye lokola bayekoli. Kasi bokonzi ya kondima ezalaki na ntina ya kokamwa mpe ya bokonzi mpo na bato oyo Yesu atindaki mpo na komema bokeseni ya boyokani ya mosala ya Nzambe.

Na ndenge mosusu, bato mingi oyo bakambi Eglise, basakoli mpe basali misala ya kofungola Eglise mpe koyebisa bato Nzambe bazali kolobama lokola bakambi ya kondima mpo bazali kokoma bato ya koyekola mpe kotindami na mosala ya Sango Malamu.

Kolongosola ya suka:
Mokonzi ya koyekola azali moto oyo alandi mpe ayekola Yesu; mokonzi ya kondima azali moto oyo azwi bokonzi mpe atindami mpo na kosakola boyokani ya Nzambe na bato.

Shalom.

Makomi ya Biblia oyo elobami awa ezali na Mokanda na Bomoi (Lingala Contemporary Bible), oyo ezali Lingala ya Mokolo na Mokolo mpo na koyekola Biblia. Biblica esalelaka moko ya Bibilia oyo ekomamaka na Lingala mpe esalelami na bonsomi mingi kati na bikolo